الفيض الكاشاني
76
سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى )
بلى ، در حديثى ديگر وارد شده كه : هيچ بندهاى نيست كه « لا إله الّا اللّه » بگويد ، و بكشد به گفتن اين آواز خود را ، و به عبارتى ديگر : و بلند كند به آن آواز خود را ، الّا اينكه فروريزد ازو گناهان به زير قدمهاى او ، چنان كه مىريزد برگ درخت به زير درخت . و اين حديث محمول است بر قدرى از بلندى كه از حدّ اعتدال تجاوز نكند ، تا با آن آيات و احاديث سابقه جمع تواند شد ، يا محمولست بر تهليلى كه در اذان گفته مىشود ، كه آن را هر چند بلند گويند به جهت شنوانيدن فاضلتر است . و از جملهء امور شنيعهء اين طايفه آنكه ميان كلمهء طيّبهء توحيد حرفى چند بيگانه مىآورند ، و كلمه را مىشكنند و تغيير مىدهند و ممزوج به اشعار مىسازند ، و در اثناى ذكر كردن گاهى نعره مىكشند و فريادى بر مىآورند ، و گاه دست بر دست مىزنند ، و گاه مىرقصند ، و گاه مىافتند ، و گاه مىطپند ؛ و امثال اين حركات ازيشان صادر مىشود كه شبيه به لعب و استهزا [ ست ] ، و آن را عبادت مىكنند ، و با ذكر خدا كه عبادتست مىآميزند ، با آنكه كيفيّت عبادت بايد كه از صاحب شرع رسيده باشد ، و امثال اين حركات نرسيده كه عبادت باشد ، بلكه خلافش رسيده ! در كتاب كافى از امام محمّد باقر - عليه السّلام - روايت كرده كه : شخصى گفت به آن حضرت كه قومى هستند كه هرگاه چيزى از قرآن مذكور مىشود يا به آن حديث مىكنند ، يكى از ايشان بىهوش مىافتد به حدّى كه مىبينيم كه اگر دستها يا پاهايش را ببرّند باخبر نمىشود از آن ، پس آن حضرت فرمود : سبحان اللّه آن از شيطانست ، به اين قسم چيزى مدح كرده نشدهاند ، نيست آنچه پسنديده است مگر نرم شدن و رقّت دل و ريختن اشك و ترس خداى . بلى ، اگر چنين حالتى بىاختيار از كسى سر زند ، معذور خواهد بود . چنان كه از حضرت امام جعفر صادق - عليه السّلام - نقل كردهاند كه آن حضرت را در اثناى تلاوت قرآن بيهوشى دست داد ؛ و از همام نقل كردهاند كه چون صفت متّقيان را از امام متّقيان شنيد بىهوش شد و در آن بيهوشى وفات يافت - رضوان اللّه عليه . اما اين حالت بسيار بسيار نادر مىباشد ، و همه كس را ميسّر نيست .