الفيض الكاشاني

66

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

بيائيد ياران به هم دوست باشيم * همه مغز ايمان بىپوست باشيم فرياد دلخراش دانشمند باايمان و بىريائى است كه از خشونت‌ها ، حق‌كشىها ، آزارها ، غصب حقوقها ، بىانصافىها ، فقر و تهىدستى هم‌كيشان ، ناله زار يتيمان ، مال‌اندوزى اغنياء و همه آفات اخلاقى جامعه اسلامى تا كهكشان تظلّم دراز آهنگ بوده و آرزومند جامعه‌اى با اخلاق اسلامى فرازمند بوده است او در قصيده‌اى كه در پاسخ قصائد ياران به عنوان شكرگزارى سروده و به تازى است با اظهار فروتنى بسيار كه لازمه هر مؤمن است گويد : ظلّ اهل المدح مدّاحا لنا * قل لهم لسنا باهل للثناء به آنان كه مرا مدح كرده‌اند بگو ، اين من خود را لايق مدح نمىدانم . اصدقن يا ربّ ما قالوه فى * كى اكن منهم حريّا بالثناء خداوندا آنچه ياران درباره من گفته‌اند راست پندار و مرا لايق بدار كه درخور مدح و ثنا باشم . لا تؤاخذني به وصف ليس لى * اعف عنّا كلّنا يا ربّنا پروردگارا بر من مگير اگر مرا در صفت نيكى كه در من نبوده توصيف كرده و بر ضعف و سنگين‌دلى ما ببخشاى . فيض در همان غزل گويد : « نداريم پنهان ز هم عيب هم را » و اين شرط دوستى مؤمن است كه پيامبر فرمود : المؤمن مرآة المؤمن ، مؤمن آئينه مؤمن است و باز هم گويد : « قفاهم به‌طورىكه در روست باشيم » يعنى منافق نباشيم كه در ظاهر چاپلوسى و در غيبت بدگوئى كنيم و ديگر گويد : نداريم كارى به پنهانى هم * همين ناظر آنچه در روست باشيم و اين بيت هم ملهم از گفتار پيمبر صلّى اللّه عليه و آله است كه گفت : اخوان هذا الزمان جواسيس