الفيض الكاشاني

65

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

در بياض خاصّه صدر الدين محمد كه شاعر هم بوده يادداشتى به خط فرزندش ملا ميرزا محمد مبنى بر تقسيم ما ترك مشار اليه بين وارث است ملاحظه شد كه از نظر تاريخ ارتحال وى حائز اهميت و نشان مىدهد كه آن مرحوم مغفور در روز دهم ارديبهشت ماه جلالى تنگوزئيل سال 1230 در كاشان ارتحال يافته است بدين عبارات : اقل خلق الله محمد بن صدر الدين محمد فيضى از بابت املاك و مداخل املاك و آنچه سهم ورثهء بندگان صاحبىام والدى طاب ثراه قرض شده از يوم فوت بندگان معظم له كه عبارت از يوم دهم ارديبهشت ماه جلالى تنگوزئيل 1230 بوده باشد الى خرداد ماه قرض شده من شهور 1232 از قرار روپيه دو مثقال و ربعى عددى « 1250 دينار رايج » كه مقصود وى سال هجرى شمسى است و تا امسال كه سال 1373 است از فوت وى 141 سال مىگذرد ناگفته نماند كه مرقد وى در قرب مزار مولانا جدى ملا محسن فيض است با لوحه بلند مرمرين . « انجمن اخوان صفاى فيض » فيض كاشانى در سال 1066 ه ق از ميان شاگردان و مريدان و فرهنگيان ايمانى كاشان با شرائط ويژه‌اى انجمنى تشكيل داد و آن را انجمن اخوان صفا ناميد و چون اكثريت ايشان اهل ذوق و شاعر نيز بوده‌اند لذا مىتوان تاريخ تشكل مجامع ادبى را از كاشان آغازيد و تا قرن يازدهم يعنى سه قرن و نيم پيش از اين روزگار پنداشت شرائط ورود به انجمن مزبور را نمىدانيم چه بوده و اساسنامه‌اى از آن در دست نيست ليكن از پنداشت‌هاى مندرج در آثار موجود شاعران مخصوصا از قصيده علم الهدى و پاسخ فيض به مديحه‌ها مىتوان گمانيد كه انجمنى صددرصد باصفا و فرهنگى با برداشت‌هاى ايمانى اسلامى بوده است . اين انجمن اهل صدق و صفا بودند ، از ريا و دروغ بيزار ، با يكديگر حليم و مهربان و در شدائد دستگير ، غزل مشهور فيض مطبوع در ديوان با مطلع : بيا تا مونس هم ، يار هم ، غمخوار هم باشيم ملهم همين انجمن و غزل ذيل :