الفيض الكاشاني
105
كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )
ك - مجموعهء به خط حاج ميرزا ابو تراب فرزند نصير الدين سليمان « 1 » بن علم الهدى نياى بلافصل اين ذرّه بىمقدار كه بعد از پدر شيخ الاسلام نصير الدين سليمان نايب الصداره كاشان و از علماء ذو فنون و مراجع وقت بوده مجموعهاى از يادداشتها و مسافرتها و سوانح زندگى و بهويژه شرح مسافرت يكساله خود را از كاشان تا مكه و مدينه و ديگر از شهرهاى حجاز مشروحا با طول مسافت هر بلد تا بلد ديگر و اشعارى از شاعران خاندان فيض و نياى خود فراهم آوردهاند كه از آن استفادهء كامل شد توضيحا ارتحال آن عالم جليل در كاشان به سال 1192 ه . ق . يعنى در همان سال وقوع زلزله وحشتناك كاشان است امّا معلوم نيست كه وى در حادثهء زلزله صدمه ديده يا پيش از آن بوده بهر حال حاج سليمان صباحى بيدگلى كاشانى شعرى در رثاء وى سروده و چنين گفته است : امين محكمه شرع ابو تراب كه بود * مريد فتوى او عالمى بجان و جنان دريغ ازو كه برون رفت تا ز دهر نيافت * برهنه جامهء دلق و گرسنه لقمهء نان قلم بعون بنانش نظام دين مىداد * قلم چه سود كه در زير خاك رفت بنان نوشت كلك صباحى براى تاريخش * « ابو تراب بود همنشين او بجنان » د - 1192 ه . ق . اين مجموعه با علامت « تراب » ل - قصيدهء توحيديه فيض را كه بهوسيله فاضل گرانقدر آقاى دوانى طبع گرديده بود مورد استفاده قرار گرفت و اين قصيده و شوق المهدى با آن مقابله شد ، علامت آن « دوا » و يا دوانى است . م - و بالاخره نسخهء مطبوع انتشاراتى شمس كه فقط از نظر تعداد ابيات و غزلها مورد استفاده بوده و فوقالعاده سقيم است با علامت « چ ش » « يعنى چاپى شمس » . ن - نسخهء مطبوع انتشارات سنائى كه با مقابلهء شاعر گرانقدر آقاى پيمان و مقدمهء آقاى سيد على صفير عالم بزرگوار بطبع رسيده اگر چه كمغلط است امّا از نظر ضعف مآخذ داراى محرّفاتى است كه بدان اشاره شده ولى از نظر تعداد ابيات و غزلها بر تمام نسخ مطبوع ارجحيت داشته است ازين نسخه بيشتر استفاده شده است در اينجا اين
--> ( 1 ) - حاج ملّا ابو على نصير الدين سليمان برابر يادداشت برادرش ملا محمد محسن وفا متولد سال 1084 و عصر روز شنبهء 16 رجب و وفات او در بلده بهشهر يا اشرف در 17 ربيع الآخر سال 1138 ه . ق .