همان داعيه را افيون ذوق در كاركرده ، طبع پژمرده را برانگيخت و شوق افسرده را سرگرم لاف گزاف خويش ساخت تا از روى نشئهء بىكيفيت ، قلم صدق رقم را از نغمات زير و بم تقليد « 1 » به رقص درآورد و رامشگرى به مطلع قصيدهء وجود نموده ، فقره [ اى ] چند به طريق اختصار تامّ از پيشرو حقيقت انسانى در طى تحرير كشيد كه باعث هيجان شوق اهل ذوق شود . و چون اصل حقيقت انسانى ، حقيقت محمدى است ، اين رساله را كه موسوم است به الف الانسانية ، مصدّر ساخت به جهت مناسبت به تأويل دو سوره از كلام مجيد ، كه فى الحقيقة يك سوره است ، مخصوصه در بيان شأن محمدى - صلّى اللّه عليه و على آله و سلم - بر وتيرهء انموذج و اشعار ، نه بسط در گفتار . چه مقصود منحصر بود در تبرك و تيمّن و تحصيل دعا از يابندگان اسرار براى باعث اين ارقام ، خلاصهء انام ، جان جهان مردمى و دولت ، واقف رموز ملك و ملت ، والى ولايت آگاهى ، مظهر كمالات غير متناهى ، زيور شاهد زمان خان خانان « 2 » - ايده الله تعالى به نيل المقاصد فى الدارين و بلّغه الى ما يتمنّاه بحرمة سيد الكونين صلوات اللّه و سلامه عليه و على آله - . رجا از اهل فضل واثق است كه سهو و خطاى ناشيه از نااهلى و عدم حالت را به پردهء اغماض و عفو مستور دارند . چه طوطى هرچند فصيح آيد ، محال است كه چون انسان تكلم نمايد . ربّنا لا تؤاخذنا ان نسينا او اخطأنا و وفّقنا بما تحبّ و ترضى بحقّ « 3 » الحق . [ تفسير سورهء الضحى ] بسم اللّه الرّحمن الرّحيم اضافهء اسم به اللّه بيانى است و اسم عبارت است از تعيّن ذات به صفتى از صفات و الفاظ اسم ، اسم است . و تأويلش آنكه ابتدا كرده مىشود در جميع نشئات

--> ( 1 ) . مج : « تقليد » ندارد . ( 2 ) . اساس « خان خانان » را ندارد . ( 3 ) . اساس : به حق اهل الحق .