محمد بن محمود دهدار شيرازى
27
رسائل دهدار ( فارسى )
عماء ، شفاعت ، شرح صدر انسان كامل و عارف باللّه تعالى ، اقسام تجليّات ذاتى و اسمائى و صفاتى ، اقسام ثلاثهء افراد انسانى ، انواع دوگانهء اهل سلوك ، تأثير عظيم صمت و جوع ، و سهر و عزلت ، و ذكر مداوم در سلوك سالك ، صورت انسانى و شرح آن ، شرح حديث : « الصّورة الانسانية اكبر حجج اللّه على خلقه . . . » ، منشأ انسان كجاست ؟ ، و در اواخر رساله ، در معرفت نفس انسانى و انواع علم و رؤيت و صادر اوّل و نخستين ، كلماتى عليا اظهار نمودهاند . در اثناى رساله ، شواهد بسيارى از آيات قرآنى و احاديث مأثور و كلمات منقول از عرفاء شامخين را در استشهاد بيانات خويش آورده به منظومات اهل نظم نيز اشارت فرمودهاند . رضوان اللّه تعالى عليه و على ابيه . ( 3 ) توحيديه و آن غير از رساله در توحيد است كه در نسخ مخطوطه به نام توحيد استدلالى ناميده گشته و بدين آغاز است : حمد و سپاس بىقياس مر خداوندى را . . . و اين مسماة به توحيديه يا توحيد برهانى است كه بدين آغاز آورده شده است : جل ربى لا إله الّا هو . . . « 1 » . اين رسالهء شريفه در دو مطلب سامى نگاشته گشته است : الف - منكر شىء مقرّ به آن شىء است و نافى مثبت . ب - وجود مفهومى است واحد ، عام و شامل وجودات خاصه . در بخش نخستين در وحدانيت حق و ذات ، و عينيت صفات و اسماء با آن ذات مقدس - جلّ و علا - و اينكه خداى سبحان را وحدتى است آن هم نه به وحدت عددى بل به وحدت حقهء حقيقيهء ذاتيه ، الواحد لا يصدر عنه الّا الواحد كه از قواعد علياى حكمت و عرفان اسلامى است ، تبيين برخى از اسماء اللّه تعالى ، تفسير هدايت و اضلال .
--> ( 1 ) . بنگريد به : فهرست منزوى ، 2 / 3 و 1102 .