بعد از سعى و توجّه نيز از وقوع و حصول ابا مىكند . امّا اثر الهام صاحب وى را حاضر و مهيا است بىكلفت و صعوبت . و هو على ثلاث درجات : و الهام بر سه درجه است : الدرجة الاولى : إلهام نبيّ يقع وحيا قاطعا ؛ مقرونا بسماع أو مطلقا . درجهء اوّل ، الهامى « 1 » است منسوب به نبىّ كه واقع است به طريق وحى ، و اشارت قطعى يقينى كه هيچ « 2 » شايبهء شك و ريب را به وى راه نيست ؛ گاه مقرون به سماع است و گاه نيست . يعنى تفهيمى است از غيب بر دل بر « 3 » وجه امر « 4 » يا « 5 » نهى يا غير آن . و وحى در لغت اشارت پنهان را گويند و به انبيا مخصوص نيست . « 6 » قال اللّه تعالى : وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ . « 7 » و در بعضى نسخه‌ها « الهام نباء » « 8 » واقع « 9 » است ؛ يعنى الهام خبرى است كه واقع مىشود به طريق وحى ؛ و « 10 » اين عبارت ظاهرتر است ، و به درجهء دويم مناسب‌تر است . « 11 » الدرجة الثانية : إلهام يقع عيانا ؛ درجهء دويم ، الهامى است كه وقوع وى « 12 » به طريق معاينه است ، و محتاج به توجيه و تأويل نيست . و علامة صحّته أن لا يخرق سترا ، و نشان صحّت وى آن است كه هيچ كس را پرده‌درى نكند ، و نهان « 13 » كسى آشكارا نكند ، و مروّت و فتوت مرعى دارد . « 14 » و لا يجاوز حدّا ،

--> ( 1 ) . ع : الهام . ( 2 ) . ج : - هيچ . ( 3 ) . ج : در . ( 4 ) . ع : در نسخه ع ناخوانا است . ( 5 ) . ع : با . ( 6 ) . ضبط نسخه ج « نيست » بوده كه با زدودن به « است » تبديل كرده‌اند . ( 7 ) . النحل / 68 . ( 8 ) . ج : بناء . ( 9 ) . ج : واقست . ( 10 ) . ع : - و . ( 11 ) . ع : - و به درجه دويم مناسب‌تر است . ( 12 ) . ع : آن . ( 13 ) . ع : پنهان . ( 14 ) . ع : بود .