و انس بر سه درجه است : الدّرجة الأولى : الأنس بالشّواهد ؛ درجهء اول ، انس است به شواهد و مظاهر ؛ يعنى چيزهايى « 1 » كه ظاهر آن شاهد معنى است « 2 » از معانى حقيقى . و هو استحلاء الذّكر ، و انس به « 3 » شواهد ، عبارت از دريافتن حلاوت ذكر حقّ است . و التّغذي بالسّماع ، « 4 » و غذا پذيرفتن از استماع نام و كلام حق ، و از كلمات « 5 » نظم و نثر اكابر و مشايخ ، و « 6 » اصوات و الحان روح‌آميز روح‌انگيز ؛ كه چون به أسماع صافيه و آذان « 7 » واعيه 313 رسد ، غذاى روح مجروح شود . و گاه بود كه بدن نيز از آن متغذّى گردد و مدتى به غذا محتاج نشود . و الوقوف على الإشارات . و وقوف يافتن و مطلع شدن بر اشارات غيبى از عبارات غيبى ، چنان كه در كلام « 8 » مشايخ كبار به بعضى اشارات ، « 9 » اشارت فرموده‌اند . و گاه بود كه از هواتف غيبى ، كلمات و ابيات ظاهر شود منبئ از اشارات ، و گاه بود « 10 » كه از كلام عوام در اثناى محاورات اشارات ظاهر گردد من غير قصد ، و گاه بود كه « 11 » از حاسّهء سمع و بصر اشارات واقع شود « 12 » و فهم اشارات را نهايتى نيست . شعر ففي كلّ شيء له آية * تدلّ « 13 » على أنّه واحد « 14 » 314 الدّرجة الثانية : الانس بنور « 15 » الكشف ؛

--> ( 1 ) . ج : چيزهايى . ( 2 ) . ج : + از مشاهد . ( 3 ) . ج : - به . ( 4 ) . ج : با السماع . ( 5 ) . ج : كليمات . ( 6 ) . ج : - و . ( 7 ) . ج : ازان . ( 8 ) . ع : + اللّه . ( 9 ) . ع : - اشارات . ( 10 ) . ع : - بود كه . ( 11 ) . ج : - كه . ( 12 ) . ع : - و . ( 13 ) . ج : بدل . ( 14 ) . شعر از ابو العتاهيه است . ( 15 ) . ع : مع نور .