و معنى تفويض از آن جهت اوسع است كه توكّل در وقتى « 1 » مستعمل است كه « 2 » امرى مقرّر « 3 » بود كه در وى توكل « 4 » كنند ، و آن كار معيّن به وى باز گذارند . امّا در تفويض ، جملهء كارها بر سبيل اطلاق به وى گذراند ؛ كه خود را در آن هيچ مدخل « 5 » ندانند و تصرّف و اختيار نكنند . و شيخ الاسلام « 6 » قدّس سرّه « 7 » به اين عبارت اداى اين معنى مىكند : فإنّ التوكّل بعد وقوع السّبب ، و التّفويض قبل وقوعه و بعده ، و هو عين الاستسلام ؛ يعنى توكل بعد از وقوع سبب و تعيين صورتى است كه در وى توكل كنند . و تفويض ، عام‌تر « 8 » و وسيع‌تر است ، پيش از سبب و بعد از سبب همه داخل حكم وى است و « 9 » تفويض ، محض استسلام « 10 » است كه خود را بالكلّيه به حق سپرده است ؛ و باك ندارد اگر خير واقع شود « 11 » اگر شرّ . و « 12 » امّا متوكل جز خير نخواهد . و التوكل شعبة منه . و توكل شعبه و شاخى از تفويض است كه به جهت عموم شامل وى است . و هو على ثلاث درجات : و تفويض بر سه درجه است : الدرجة الاولى : أن يعلم أنّ العبد لا يملك قبل عمله استطاعة ؛ درجهء اوّل ، آن است كه بداند صاحب تفويض كه بنده را پيش از عمل « 13 » قدرتى نيست . اگر حق خواهد توفيق دهد ، و اگر نخواهد ندهد . فلا يأمن من مكر ، پس ايمن نباشد از مكر ؛ يعنى كسى كه در حركت « 14 » خود « 15 » مستقل « 16 » نباشد و حركت

--> ( 1 ) . ج : وقت . ( 2 ) . ج : - كه . ( 3 ) . ج : فقرد . ( 4 ) . ج : + تو . ( 5 ) . ع : - مدخل . ( 6 ) . ج : - الاسلام . ( 7 ) . ع : ره . ( 8 ) . ع : عام . ( 9 ) . ع : + بدل . ( 10 ) . ج : استيلام . ( 11 ) . ع : + و . ( 12 ) . ج : - و . ( 13 ) . ج : + و . ( 14 ) . ع : حرمت . ( 15 ) . ج : - خود . ( 16 ) . ج : مستقبل .