لا خائفا « 1 » ؛ يعنى تعظيم امر و نهى در جايى « 2 » بود ؛ كه خايف از عذاب ، و طالب ثواب و شاهد جدّ و اجتهاد نبود و الاوّل أولى . فإنّ هذه الأوصاف كلّها شعب من عبادة النفس . به درستى كه « 3 » اين اوصاف مذكور شعبه‌ها و شاخه‌هاى خودپرستى است كه روى « 4 » به عبادت نفس دارد . و الدّرجة الثانية : اجراء « 5 » الخبر على ظاهره ، « 6 » درجهء دوم از مقام حرمت ، اجراى خبر « 7 » است بر مفهوم ظاهر كه عبارت كتاب و سنت را بر طريق تخاطب و رسوم عربيّت حمل كند . و هو أن يبقي أعلام توحيد العامّة الخبريّة على ظواهرها ، « 8 » يعنى باقى گذارد اعلام و رايات منصوبهء توحيد عامّه را كه از اخبار أخبار احاديث و آيات مفهوم گشته بر ظواهر آن . و لا يتحمّل البحث عنها تعسّفا ، و به تكلّف بر خلاف ظاهر حمل نكند كه مؤدّى به تعسّف شود ؛ و تعسّف بر غير جاده راه رفتن است . و لا يتكلّف لها تأويلا ، و در تأويل آن تكلّف نكند ؛ كه مراد معنى ظاهر نيست ؛ كه اين ترك حرمت است . ادب آن است كه اگر به معنى ديگر ملهم شود كه مخالف نصّ « 9 » بود ، اشارت خاصهء حال خود داند . و لا يتجاوز ظواهرها تمثيلا ، « 10 » و در نگذرد « 11 » از ظواهر معانى آن بر وجه تمثيل ؛ يعنى نگويد كه اين بر « 12 » وجه تمثيل است ، تا از ظاهر تمثيل ، معنى حقيقى فهم شود .

--> ( 1 ) . ج : خائيفا . ( 2 ) . ع : حال . ج : جاى . ( 3 ) . ج : - كه . ( 4 ) . ج : رو . ( 5 ) . ج : الخبراء الخبرى . ( 6 ) . ج : ظاهرة . ( 7 ) . ج : خير . ( 8 ) . ج : ظاهرها . ( 9 ) . ج : نصى . ( 10 ) . ع : - تمثيلا . ( 11 ) . ج : نگذارد . ( 12 ) . ج : - بر .