است « 1 » هيچ‌كس را عذاب نكند ، و همه را آمرزيده به جنّت رساند ؛ در ضمن اين اعتراض است بر حق كه چرا بعضى را از معاقب و معاتب مىدارد ؟ و گوئيا خود را از حق اعلم و اكرم مىدارد ؛ و « 2 » اين بدترين اعتراضات است . و هو وقوع فى الرعونة « 3 » في مذهب هذه الطائفة ، و رجا در مذهب صوفيه رعنائى است ؛ يعنى وقوف است با حظوظ نفس ، از آن جهت كه رجا متعلّق به مستلذّات و شهوات است ، و بناى طريقت بر مخالفت هواى نفس است . إلّا ما فيه فائدة واحدة ، و لها نطق باسمه التنزيل و السّنة ، و دخل فى مسالك المحقّقين . مگر آنكه در وى يك « 4 » فايده است و از وى يك عايده است ، كه از آن جهت در قرآن عظيم نام وى برآمده است ، و در حديث پيغمبر فضيلت وى مذكور گشته ، و در مدارج مسالك ارباب تحقيق درآمده است . و تلك الفائدة هي كونه يفثأ « 5 » حرارة الخوف ، حتّى لا يعدو إلى الإياس . و آن فايدهء عايده و مايدهء زايده آن است كه « 6 » رجا حرارت خوف را فرومىنشاند ؛ كه اگر خوف بر رجا غالب بود ، توهّم نوميدى « 7 » غالب « 8 » شود . و اگر رجا غلبه كند بر خوف ، به غرور امن سرايت كند ، و نوميدى « 9 » و امن رابطهء ايمان را سست و ضعيف مىگرداند . پس رعايت تعادل انسب و احوط است . و رجا را فايدهء ديگر هست « 10 » كه رو به وادى محبّت دارد . و در اين راه ، محبّت امرى معتبر عظيم است و داعيهء اعمال را قوى مىگرداند و سبب حسن ظن مىشود به حق تعالى . امّا شيخ الاسلام « 11 » قدّس سرّه اين سخن را نظر به حال اعتلال اعتدال 203 مقرّبان فرموده است . و الرّجاء على ثلاث « 12 » درجات : و رجا بر سه درجه است :

--> ( 1 ) . ج : + و . ( 2 ) . ج : - و . ( 3 ) . ج : الرعونته . ( 4 ) . ج : - يك . ( 5 ) . ع : يفنا . ( 6 ) . ج : رجا كه . ( 7 ) . ع : نااميدى . ( 8 ) . ج : طالب . ( 9 ) . ع : نااميدى . ( 10 ) . ج : است . ( 11 ) . ج : - الاسلام . ( 12 ) . ج : ثلاثة .