است ؛ پس [ از ] اثبات وى « 1 » ، انكار وى لازم مىآيد . « إذ كلّ من وحّده جاحد » كلام شيخ « 2 » الاسلام است قدّس سرّه . « 3 » و لا ينجى منه إلّا الاعتصام « 4 » بضياء الكشف و التمسّك بالعلم الظاهر . « 5 » و نجات نمىدهد از اين گرداب مهلك مگر چنگ در ذيل ضياء « 6 » كشف زدن ، به طريقى « 7 » كه ارباب طريقت بيان فرموده‌اند ؛ تا « 8 » به كشف دريابد آنچه فكر را طاقت ادراك آن نيست . ديگر « 9 » ، تمسّك به علم ظاهر « 10 » كردن تا به توحيد ظاهر كه اقرار و اعتراف به وحدانيّت حق است و ايمان به هرچه مؤمن بها است ، بر سبيل تقليد اكتفا كند ، تا از آن گرداب نجات يابد . و مىشايد كه مراد آن بود كه علم ظاهر بر ظاهر اجرا كند و احكام آن بر خود گيرد و باطن را به اين اعتصام منوّر گرداند . نور ظاهر بر باطن تابد ، و نور باطن پرتو بر ظاهر اندازد و آئينهء سينه ، عكس‌پذير علوم لدنّى گردد ؛ و جمال توحيد بىامداد فكر جلوه‌گر شود « 11 » و حدوث در قدم مضمحل گردد « 12 » و كثرت در وحدت نابود شود . « 13 » و أمّا الفكرة فى لطائف الصنعة « 14 » فهو ماء يسقي « 15 » زرع الحكمة . « 16 » يعنى فكر در لطائف صنعت در انواع مخلوقات علوى و سفلى ، و دريافتن اسرار و حقايق ، آب صفا است كه در رباع 136 و رياض قلوب طلوب سالكان ، إنبات و اثبات رياحين علوم و معارفى مىكند كه ادراك حقايق و اوصاف « 17 » خواص اشيا بر ايشان ، به سبب آن روشن مىگردد ؛ و حكمت عبارت از اين است . و از اين جهت زيادتى نشو و نماى « 18 » آن را تشبيه به آب دادن « 19 » زراعت 137 كرده است .

--> ( 1 ) . ع : - وى . ( 2 ) . ج : - الاسلام . ( 3 ) . ع : - قدّس سرّه . ( 4 ) . ع : اعتصام . ( 5 ) . ج : الظاهرة . ع : به ظاهر العلم . ( 6 ) . ع : لواى . ( 7 ) . ج : طريق . ( 8 ) . ع : يا . ( 9 ) . ج : مگر . ( 10 ) . ع : ظاهر علم . ( 11 ) . ع : گردد . ( 12 ) . ع : شود . ( 13 ) . ع : گردد . ( 14 ) . ج : الصنعته . ( 15 ) . ج : يسقى . ( 16 ) . ع : الحكم . ( 17 ) . ج : + و . ( 18 ) . ع و ج : نما . ( 19 ) . ج : + و .