كرد . اكنون لطائف اسرار كه سرّ سرّ « 1 » توبه باشد بيان « 2 » مىكند أوّلها أن تنظر « 3 » إلى الجناية و القضيّة ، فتعرف مراد اللّه فيها إذ خلّاك و إتيانها . لطيفهء اول آنكه نظر كنى و تأمّل نمايى « 4 » در آن جنايت ، و قضاى حق كه آن را بر تو نوشته است . پس بشناسى كه مراد حق تعالى چه بوده است كه تو را بر فعل اين جنايت قدرت و تمكين داده است ، و تو را به آن مانده 119 است كه چنين جنايتى از تو صادر شده است . فإنّ اللّه عزّ و جلّ « 5 » إنّما يخلّي « 6 » العبد و الذّنب لأحد معنيين : از براى آنكه حق تعالى كه بنده را به گناهكارى باز مىگذارد از جهت « 7 » يكى از دو معنى مىباشد : أحدهما : أن تعرف « 8 » عزّته فى قضائه ، و برّه فى ستره ، و حلمه فى إمهال راكبه ، و كرمه فى قبول العذر منه ، و فضله فى مغفرته . يك معنى آن است كه بنده ، تعزّز و « 9 » غلبه و قهّارى وى را در قضا « 10 » و حكم وى بشناسد ، و برّ و احسان و نيكوكارى وى را در ستّارى وى بشناسد ، و حلم و صبورى وى را در مهلت دادن مرتكب گناه بشناسد ، و كرم و لطف وى را در قبول عذرخواهى وى « 11 » بشناسد ، و فضل و رحمت وى را در آمرزش وى بشناسد ؛ پس در مشاهدهء اين معانى با حضور حق و ذهول 120 از جنايت بود و بر اين حضور و ذهول شاكر بود . و « 12 » الثاني : ليقيم على العبد حجّة « 13 » عدله ، فيعاقبه على ذنبه بحجّته . معنى دوم آنكه بنده را به گناه باز مىگذارد تا بر بنده حجت عدل « 14 » اقامت كرده باشد ،

--> ( 1 ) . ج : + سرّ . ( 2 ) . ج : شرح . ( 3 ) . ع : ينظر ، در نسخه ج ( تنظروا ) بود كه تصحيح شد . ( 4 ) . ج : نماى . ( 5 ) . ع : تعالى . ( 6 ) . ج : يخل . ( 7 ) . ع : - از جهت . ( 8 ) . ع : يعرف . ( 9 ) . ج : - و . ( 10 ) . ع : قضاء حكم در نسخهء ج ( قضا و قدر حكم ) است كه روى ( قدر ) خط كشيده‌اند . ( 11 ) . ج : - وى . ( 12 ) . ع : - و . ( 13 ) . ج : حجته . ( 14 ) . ج : + و .