وَ كَمْ أَهْلَكْنا و چه بسيار هلاك كرده‌ايم مِنَ الْقُرُونِ از اهل قرنها مِنْ بَعْدِ نُوحٍ از پس فوت نوح عليه السلام چون قوم عاد و ثمود و امثال آن قرنى صد و بيست سال است يا چهل يا هشتاد يا مدتى كه اعمار اهل عصر از ان در نگذرند وَ كَفى بِرَبِّكَ و بسنده است پروردگار تو بِذُنُوبِ عِبادِهِ به گناه بندگان خود خَبِيراً دانا كه ذنوب پنهان ايشان را داند بَصِيراً بينا كه خطيات آشكاراى ايشان را بيند ، آورده‌اند كه منافقان در غزوات با مؤمنان بيرون مىرفتند و غرض ايشان حصول غنيمت بود نه خلوص مجاهدت حق سبحانه فرمود كه مَنْ كانَ هر كه باشد از روى خساست همت يُرِيدُ الْعاجِلَةَ خواهد اين جهان شتابنده را يعنى نعمت و لذّت او را عَجَّلْنا لَهُ بشتابانيم براى او فِيها در دنيا ما نَشاءُ آنچه خواهيم از نعمتها لِمَنْ نُرِيدُ از براى آن كس كه ما خواهيم از طالبان دنيا ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ پس آماده كنيم براى او دوزخ را در آخرت يَصْلاها درآيد به دوزخ مَذْمُوماً نكوهيده مَدْحُوراً رانده شده از رحمت خداى وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ و هر كه خواهد آخرت يعنى بهشت را وَ سَعى لَها و بشتابد براى آن يعنى سعى كند باعمال نيكو در طلب بهشت سَعْيَها آنچه حق سعى باشد وَ هُوَ مُؤْمِنٌ و حال آنكه او مؤمن باشد بايمان خالى از شائبه شرك فَأُولئِكَ پس آن گروه كه جامع شروط ثلاثه‌اند يعنى طلب آخرت و سعى در اعمال نيكو با ثبوت ايمان كانَ سَعْيُهُمْ هست شتافتن ايشان مَشْكُوراً مقبول و پسنديده نزديك خداى كُلًّا هر يكى را ازين دو گروه كه طالبان دنيا و جويندگان عقبىاند نُمِدُّ امداد كنيم و عطا دهيم هؤُلاءِ آن گروه را به مقدار كفايت وَ هَؤُلاءِ و آن گروه را به قدر همت يعنى هيچ كدام را محروم نگردانيم بلكه مدد كنيم مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ از عطاى پروردگار تو وَ ما كانَ و نيست عَطاءِ رَبِّكَ عطاى پروردگار تو مَحْظُوراً منع كرده و بازداشته از مؤمن و كافر مؤمن را در هر دو سراى و كافر را همين در دنيا انْظُرْ بنگر بديده اعتبار كه از روى حكمت كَيْفَ فَضَّلْنا چگونه افزونى داديم بَعْضَهُمْ بعضى آدميان را عَلى بَعْضٍ بر بعضى ديگر از ايشان در روزى كه بعضى را سعت است در ان و جمعى را نه يا تفضيل داديم برخى را كه طالب آخرت‌اند به توفيق بر برخى كه جوينده دنيااند وَ لَلْآخِرَةُ و هرآئينه آن سراى أَكْبَرُ دَرَجاتٍ بزرگتر است از روى درجات وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا و بزرگتر از جهت تفضيل يعنى تفاوت در آخرت بيشتر است زيرا كه تفاوت بهشت بدرجات است و از درجه تا به درجه برتر ازو ما بين زمين و آسمان مسافت باشد و تفاوت دوزخ به دركاتست و از دركه تا بدركه زيرتر ازو همين مقدار بعد خواهد بود .