إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ مگر آن كس كه رحمت كند پروردگار تو برو و او را بايمان راه نمايد چون اهل ملّت حنيفه كه مسلمانانند يا آنكه مختلف‌اند در روزى يكى توانگرست و يكى درويش مگر آن كه خداى تعالى او را قناعت دهد وَ لِذلِكَ و از براى اين اختلاف خَلَقَهُمْ آفريده است خداى مردمان را براى رحمت آفريده راه‌يافتگان را وَ تَمَّتْ و تمام شد كَلِمَةُ رَبِّكَ سخن پروردگار تو يعنى كلمه كه با ملايك گفته و آن اين است كه لَأَمْلَأَنَّ هرآئينه پر مىسازم جَهَنَّمَ دوزخ را مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ از عاصيان ديوان و آدميان كه از ايشان كفر و كافرى روى نموده أَجْمَعِينَ همه ايشان وَ كُلًّا نَقُصُّ و هر چيزى كه مىخوانيم عَلَيْكَ بر تو مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ از اخبار پيغمبران و آن خبر چيست ما نُثَبِّتُ بِهِ آنچه ثابت مىگردانيم و بر جاى مىداريم به آن فُؤادَكَ دل ترا يعنى فائده اخبار رسل آنست كه دل تو بيارامد و يقينت بيفزايد و بر اداى رسالت ثبات نمائى و بر ايذاى كفار شكيبائى كنى وَ جاءَكَ و آمده است به تو فِي هذِهِ الْحَقُّ درين سوره آنچه درست و راست است در معالم فرموده كه تخصيص اين سوره براى تشريف است و الا حق در همه سور قرآنى هست و گفته‌اند هذه اشارة باخبار مذكور است درين سوره يعنى اين خبرها راستست وَ مَوْعِظَةٌ و پنديست وَ ذِكْرى و ياد كردى لِلْمُؤْمِنِينَ مر گرويدگان را وَ قُلْ و بگو اى محمد ص لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ مر آنان را كه ايمان نمىآرند اعْمَلُوا عمل كنيد عَلى مَكانَتِكُمْ بر حالتى كه بدان متمكّنيد إِنَّا عامِلُونَ به درستى كه ما نيز عمل‌كنندگانيم بر همان حال كه داريم وَ انْتَظِرُوا و چشم داريد بما انقلاب زمان را إِنَّا مُنْتَظِرُونَ به درستى كه ما نيز منتظرانيم نزول عذاب را بشما وَ لِلَّهِ و مر خداى راست غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ علم آنچه غائب است ز آسمانها و زمينها وَ إِلَيْهِ و بسوى او يُرْجَعُ الْأَمْرُ بازگردد و حفص يرجع مجهول مىخواند يعنى بازگردانيده شود كُلُّهُ همه كارها فَاعْبُدْهُ پس پرستش كن مر او را كه مرجع همه اوست وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ و توكل كن بر وى تقديم عبادت بر توكل اشارتست به‌آنكه نفع توكل به عابدان رسد و توكل به مجرد گفتار بىاعتبار بود وَ ما رَبُّكَ و نيست پروردگار تو بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ بىخبر از آنچه بندگان مىكنند و حفص بخطاب مىخواند و مخاطب همه مردمانند و در تيسير از كعب الاحبار رحمه اللّه نقل مىكند كه فاتحه توريت آيه اول از سوره انعام است و خاتمه آن آية آخر از سوره هود و الحمد للّه اولا و آخرا .