وَ لا تَكُونُوا و مباشيد اى مسلمانان كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا مانند آنان كه متفرق شدند به عداوت چون يهود و نصارى كه در ميان هر يك فرقها پيدا شد چون عنانيه و سامريه و موشكانيه از يهود و ملكانيه و نسطوريه و ماريعقوبيه از نصارى هر فرقه دشمن فرقه ديگر وَ اخْتَلَفُوا و اختلاف كردند در دين خود يهود بعد از پانصد سال از موت موسى ع و نصارى بعد از سيصد سال از رفع عيسى به آسمان و اين اختلاف ايشان بود مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ از پس آنكه آمده بود بديشان حجتهائى روشن در كتب ايشان وَ أُولئِكَ و آن پراگندگان و مخالفان لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ مر ايشان راست عذابى بزرگ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ در آن روزى كه سفيد و روشن گردد رويهاى وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ و سياه گردد رويها فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ پس آنان كه سياه گردد رويهاى ايشان حق تعالى بفرمايد تا از روى توبيخ با ايشان گويند أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ آيا كافر شديد پس از ايمان خود مراد اهل كتاب‌اند كه پس از ايمان به پيغمبر ع ما كافر گشتند يا منافقان كه به زبان اقرار و بدل انكار مىكردند يا كافران كه در روز ميثاق به ربوبيت حق اعتراف نمودند و در دنيا كافر شدند يا مرتدان بعد از استسعاد به سعادت ايمان گرفتار دام شقاوت و خذلان گشتند واضح آنست كه خوارج و روافض بعد از تمسك به سنّت در ورطه بدعت افتادند فَذُوقُوا الْعَذابَ پس بچشيد عذاب دوزخ را بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ بدانچه بوديد كه بعد از ايمان كافر شديد وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ و اما آنان كه سفيد شد رويهاى ايشان يعنى مؤمنان و اهل سنت فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ پس باشند در رحمت خدا يعنى در بهشت از قبيل تسميه محل است باسم حال و عرفا گويند رحمت روح وصال است و شهود جمال هُمْ فِيها خالِدُونَ اين سفيد رويان در رحمت يا جنّت جاويد ماندگانند تِلْكَ آنچه گذشت درين سوره از اخبار و احكام آياتُ اللَّهِ آيتهاى خداوندست در زواجر و بشائر و وعد و وعيد نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ مىخوانيم آن را به‌واسطه وحى بر تو به درستى و به راستى وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ و نيست خدا كه خواهد ظُلْماً لِلْعالَمِينَ بيدادى از نزد خود مر جن و انس را يعنى بر ايشان ستم نه كند و بىجرم عقوبت نفرمايد وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ و مر خدا راست آنچه در آسمانهاست از نجوم و ملائكه وَ ما فِي الْأَرْضِ و آنچه در زمين‌هاست از اركان مواليد ثلثه وَ إِلَى اللَّهِ و بسوى خدا تُرْجَعُ الْأُمُورُ بازگردانيده شود همه كارها .