پوست از دار و بلاكش مىشود * چون اديم طايفى خوش مىشود از اين جهت بر اهل عنايت ، بلا و مصيبت بسيار افتد كه « اشدّ النّاس بلاء الانبياء ثمّ الامثل فالامثل » عالم نه براى آن آفريده‌اند تا در آن كسى خوشى بيند و اگر نه هيچ مؤمن را در جهان خارى در پاى نرفتى . عالم براى امتحان آفريده‌اند ، گاه خوشى فرستند تا مرتبه مؤمن در شكر ببينند ، گاه ناخوشى فرستند تا مرتبهء او در صبر ببينند ، نه خوشى او براى خوشى است و نه ناخوشى او براى ناخوشى ، مقصود از هر دو امتحان است ، پايداريد و در محل امتحان ملغزيد و مهرى كه شما را است با خدا ، به هيچ حال به كدورت بدل مكنيد : گر تيغ بارد در كوى آن ماه * گردن نهاديم الحكم للّه هذا ، و آنچه استفسار فرموده بودند كه كوشش در دفع ظلم از خود كنند يا نه ؟ كوشش در دفع ظلم از خود و ديگران نيز بايد كرد به آن مقدار كه دسترس باشد ، اما اگر كوشش مفيد نيفتد و آن ظلم واقع شود ، چنانچه استدراك‌پذير نباشد ، مردمان را در چنين صورت جوشى و خروشى در باطن پيدا شود و جزع و اضطرابى روى نمايد كه به هيچ حال تسكين نيابد جز آنكه بر ظالم دست يابند و عوض آن ظلم به او باز كنند ، اگرچه كه اين عوض ، آن ظلم را از اين كس باز نگرداند ، مقصود از آن مجرد انتقام باشد . آنچه در مكتوب سابق اشاره شده به ترك آن اين است كه اولى به مؤمن اين است ( كه ) در چنين صورت عفو كند و كينه نكشد و به جاى بدى بدى نكند ، وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ « 1 » اما قبل از آنكه ظلم واقع شود كوشش كردن و نگذاشتن كه آن ظلم واقع شود پسنديده است و مؤمن در آن مأجور است و از

--> ( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 134 « و خشم خود را فرومىبرند و از مردم درمىگذرند ، و خداوند نكوكاران را دوست دارد » .