پير جمال الدين محمد اردستانى
80
شرح الكنوز و بحر الرموز ( فارسى )
تبيين اين اصول و در نگرش به عرفان بهعنوان يك مفهوم كلى چه عقايدى دارند و از چه رسومى پيروى مىكنند . جمالى در اين راه گاهگاه از ابيات مولانا جلال الدين رومى بهره برده از جمله در قسم سوم ، ( روح القدس ) در شرح و تفسير بيت اول مثنوى معنوى مطالب فراوانى آورده كه بسيار باارزش و قابل استناد است . اهميت ديگر اين كتاب آن است كه مطالبى در شرح احوال ، عبد السلام كامويى ، شيخ امام الدين محمد ( حسين ) كامويى و پيرمرتضى على اردستانى و خود پيرجمال در آن وجود دارد ، كه از لحاظ تاريخى ، ادبى و عرفانى داراى اهميت فراوانى است ، چون در ساير منابع و تذكرهها اشاره به احوال ايشان بسيار كم و ناچيز است . از ديگر مضامين اين مثنوى داستانها ، قصص قرآنى و حكايات متنوع و نيز تاويل و تفسير برخى از آيات ، احاديث و گفتهها و اشعار بزرگان متصوفه و نيز تعليمات و تذكرات اخلاقى ، دينى و عرفانى است . كه پيرجمال آنها را بنابه تناسب وقت و موضوع آورده است . علاوه بر آنچه گفته شد پيرجمال در اين رساله اشارات تاريخى مهمى به وقايع و رويدادهاى روزگار خود كرده ، كه لشگركشى بابر به شيراز و مقابله به مثل جهانشاه قراقويونلو و پسرش ابو الفتح پيربوداق خان با او كه در سالهاى 857 - 5858 ه . رخ داده و نابودى شاهرخ تيمورى از مهمترين آنهاست . 2 . ويژگيهاى سبكى : 2 . 1 . زبان : قسمتهاى منظوم اين كتاب به زبان كهنهترى ، نسبت به مثنوىهاى ديگر جمالى سروده شده و برخى واژهها آنقدر قديمىاند كه نمونهء آنها را مىتوان در آثار دورهء سامانى و غزنوى ديد مثل : يكايك ، ازينسان ، استم ( ستم ) ، شاندهام ( نشاندهام ) ، سخون ( سخن ) ، نارى ( نيارى ) ، تاند ( تواند ) ، يا رد ( در معناى تواند ) ، نايد ( نيايد ) ، استيز ( ستيز ) ،