صائن الدين على بن تركه
126
عقل و عشق يا مناظرات خمس ( فارسى )
شريان بالارو و پايينرو بر خلاف بقيهء شريانها غالبا با استخوانهايى كه بر سر راه هستند و اين شريانها از مجاورت آنها عبور مىكنند نشانى داده شده است . هنگامى اين احتمال تقويت مىشود كه توجه كنيم صائن الدين در ميانهء بحث از استخوانها به شريانهاى مزبور پرداخته است و به مجاورت آنها هم اشاره مىكند . ص 48 ، س 14 : طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ : طبقهاى بر طبقهاى ( الانشقاق 84 / 19 ) . ص 48 ، س 16 - 17 : خلال آن جبال را به زر سرخ و سيم سفيد مستحكم گردانيده : « زر سرخ و سيم سفيد » رمز مغز استخوان است . مغز استخوان در جنين و اطفال ، سرخ رنگ است و در تمام استخوانها وجود دارد ، ولى به هنگام بلوغ ، مغز بعضى از استخوانها به وسيلهء چربى اشغال شده به مغز زرد استخوان موسوم مىگردند كه ديگر عمل خونسازى از آنها بر نمىآيد . مغز قرمز استخوان كه وظيفهء خونسازى را بر عهده دارد ، فقط در استخوانهاى پهن مثل استخوان جمجمه ، مهرهها ، لگن و غيره در افراد بزرگسال باقى مىماند ( بافتشناسى انسانى پايه ، دكتر رجحان ، ص 147 ) البته در قانون ابن سينا به چنين تفكيكى توجه نشده است ؛ مطلبى هم كه پس از اين مىآيد مسكوت مانده است . ص 48 ، س 17 - 18 : از بيرون و اندرون به نسيج حرير و پردههاى گوناگون پوشانيدهاند : سطح خارجى استخوان را پردهاى به انضمام رگها و اعصاب مىپوشاند كه به نام ضريع يا پريوست ) muetsoireP ( موسوم است و سطح درونى حفرههاى استخوانى را غشايى به نام آن دوست ) muetsodnE ( پوشانده است ( بافتشناسى انسانى پايه ، ص 169 ) . نسيج حرير رمز اين پردههاست و پردههاى گوناگون رمز ماهيچههاست كه استخوانها را در برگرفته است و طنابهاى ابريشمين رمز زردپىهاست كه ماهيچهها را به استخوانها مىپيوندند . ص 48 ، س 19 : دوازده كوه را در رشتهء انتظام كشيدهاند : با تسامح قابل انطباق بر دوازده جفت دنده مىباشد كه تا قسمت بالاى تنه ( صدر مملكت ) كشيده شدهاند . ص 48 ، س 19 - 20 : و آنجا در يمين و يسارش كوهستانهاست كه مستقر بهادران . . . : رمز استخوانهاى بازو هستند كه در طرف راست و چپ تنه قرار دارد و وسيلهء اظهار نيرومندى و شجاعت انسان است . ص 48 ، س 21 : بر آنجا اساس شهرستانى ديگر . . . : شهرستان ديگر « سر » است كه بر روى