صائن الدين على بن تركه

مقدمهء مصحح 96

شرح نظم الدر ( شرح قصيده تائيه ابن فارض ) ( فارسى )

8 - 41 . المناهج ( عربى ) : رساله‌اى است در منطق كه به روش متأخران و بسيار موشكافانه نوشته شده است ؛ در چند جاى آن از شفا ياد شده است . يك مقدمه دارد در علم ، و چهار منهج . صائن الدين در اين رساله به روش متأخران رفته و مثلا از نسب چهارگانه و شكل چهارم قياس ياد كرده است ؛ ولى در عكس نقيض ، رأى قدما را پذيرفته و از متأخران خرده گرفته است . او اين رساله را براى پسر خود محمد نوشته است . 8 - 42 . منشآت : گويا مكاتيب و نامه‌هاى صائن الدين است ؛ در نشريهء دانشگاه تهران ، ج 2 ، ص 45 ، و نيز در راهنماى كتاب ، سال چهارم ، شماره 3 ، ص 237 گزارش آن آمده است . 8 - 43 . منظومات ( فارسى و عربى ) : اشعارى است در مضامين عرفانى ، و بيشتر در قالب غزل . تخلص او در شعر ، « على » بود و آنچه كه برخى ، تخلص « صابر » را به او نسبت داده‌اند ، مثل رضا قلى خان هدايت در مجمع الفصحاء و تذكرهء رياض العارفين ، خطايى بيش نيست . « 1 » از اشعار اوست : نشان عاشقى با ماست امروز * كه دل سردفتر غوغاست امروز ز سر بركَن دو تويى جدايى * كه روز عاشق يكتاست امروز چو نقش دين‌پرستى سدّ راهست * دل از هر ملتى ترساست امروز اگر مردى ره چين و خطا پرس * نه روز كعبه و بطحاست امروز شب از زنّار تسبيحى شنيدم * كه سبحه پيش او رسواست امروز رها كن قصّهء پيران پيشين * كه دور دولت برناست امروز « على » اين راه از پير مغان يافت * از آن همت ازو مىخواست امروز « 2 » 8 - 44 . مهر نبوت ( عربى ) : در تاريخ چهارم جمادى الثانى 831 هجرى به پايان رسيده است .

--> ( 1 ) . دانش‌پژوه هم اين خطا را به نوشته‌هاى خود راه داده است . نگاه كنيد به : فهرست خطى كرمان ، ص 46 . ( 2 ) . مجموعهء مب ، ورق 121 الف .