الصّبر ، فمن صبر على المكاره في الدّنيا دخل الجنّة ؛ و جهنّم محفوفة باللّذات و الشّهوات ، فمن أعطى نفسه لذّتها و شهوتها دخل النّار » ( الأصول من الكافي ، ج 2 ، ص 89 - 90 ) . براى آگاهى از صورت متفاوت و بسيار مفصل‌تر بنگريد به : السّنن ، ابو داود ، ج 4 ، ص 236 - 237 ، « كتاب السّنة » . قاضى قضاعى در شرح حديث مزبور مىگويد : پيچيده شدن بهشت در ناخوشيها و دوزخ در خوشيها از باب مجاز است . زيرا رسيدن به بهشت يا دوزخ از راه افعال و اعمال است . هر آنچه طاعت حق و شكستن نفس باشد ، راه بهشت است و هر آنچه هوا و هوس و يافتن مراد و آرزو باشد ، راه دوزخ است ؛ طبعا ميل هر كسى به دومى كه راه جهنم است ، بيشتر مىباشد ( شرح شهاب الاخبار ، ص 242 ) . رجعنا من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الأكبر ( ص 28 ) : حديثى است از پيامبر ( ص ) كه به همين صورت شهرت يافته ، اما شكلهاى ديگرى نيز از آن روايت شده است . از امام صادق ( ع ) نقل شده كه فرمود پيامبر ( ص ) گروهى از سپاهيانش را به جنگ فرستاد ؛ چون با پيروزى از جنگ برگشتند ، فرمود : « مرحبا بقوم قضوا الجهاد الأصغر و بقي الجهاد الأكبر » . پرسيدند : يا رسول الله جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : « جهاد النّفس » ( الفروع من الكافي ، ج 5 ، ص 12 ) . غزالى حديث مزبور را علاوه بر شكل رايج به صورت « مرحبا بكم قدمتم من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الأكبر » هم ضبط كرده است ( إحياء علوم الدين ، ج 3 ، ص 14 ، 101 ؛ ج 5 ، ص 132 ، 264 ) . عرفا در نشان دادن اهميت جهاد نفس و مبارزه با تمايلات نفسانى ، به اين حديث بسيار استناد كرده‌اند ؛ مستملى بخارى مىنويسد : « پيامبر ( ص ) جهاد كافر را جهاد خردترين خواند و جهاد نفس را جهاد بزرگترين خواند ؛ از بهر آنكه كافر را از خود به شمشير دور توان كرد و ديو را به ياد خداى عز و جلّ از خويشتن دور توان كردن . نفس را از خويشتن دور كردن روى نيست و از شرّ او ايمنى نيست ، مگر از خداى تعالى يارى خواهى . » ( شرح التعرف ، ج 1 ، ص 46 ؛ نيز بنگريد به : كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 424 ؛ بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 71 ؛ كشف المحجوب ، ص 251 - 252 ) . مولانا متأثر از اين حديث نبوى گفته است : چون كه واگشتم ز پيكار برون * روى آوردم به پيكار درون قد رجعنا من جهاد الأصغريم * با نبى اندر جهاد اكبريم ( مثنوى ، دفتر اول ، بيت 1386 ) رحم اللّه امرأ عرف قدره و لم يتعدّ طوره ( ص 90 ) : « رحمت خدا بر كسى باد كه قدر خود را شناخته ، از حدّ خود فراتر نمىرود » . كلامى از امير مؤمنان على ( ع ) است كه در منابع مربوط به آن حضرت آمده است ( شرح نهج البلاغة ، ج 16 ، ص 118 ؛ غرر الحكم ، ج 4 ، ص 42 ؛ ميزان الحكمة ، ج 4 ، ص 78 ) . الرّفيق ثمّ الطّريق ( ص 39 ) : حديث نبوى است كه به صورت ضرب المثل هم شهرت يافته است .