به نظر مىرسد پس از مرگ شاه تهماسب ( 984 ه ) از منزلت افضل الدين كاسته شد . آنچه تقى الدين كاشى دربارهء موقعيت وى در دورهء كوتاه سلطنت شاه اسماعيل دوم ( 984 - 985 ه ) مىنويسد ، در همين خلاصه مىشود كه در زمان شاه اسماعيل ، با ميرزا مخدوم شريفى كه در مذهب اهل سنت متعصب بود ، معارضه و مجادله كرده او را مغلوب گردانيد و به واسطهء اظهار عقيدهء خود و حقيقت مذهب اماميه از ضرر آن پادشاه سالم مانده ، تا آخر ايام سلطنت وى در كمال خوف روزگار گذرانيد . « 1 » اما مؤلف قصص الخاقانى تصريح دارد كه وى در زمان شاه اسماعيل ، منصب قضاى اصفهان را بر عهده داشته است . « 2 » پس از مرگ شاه اسماعيل دوم و در ايام سلطنت سلطان محمد خدابنده ، منصب تدريس مشهد مقدس و ديگر مناصب عاليهء آن آستان به افضل الدين تفويض شد كه به مدت دو سال بدان اشتغال داشت . پس از آن ، به علت اوضاع پريشان خراسان « 3 » در آنجا نماند و از راه يزد به اصفهان بازگشت و به تدريس اشتغال ورزيد . « 4 » سخن تقى الدين كاشى در شرح حال افضل الدين به همين جا خاتمه مىيابد با ذكر اين نكته كه « حال آن جناب از غايت اعزاز و احترام و نهايت اجلال و اكرام در وطن مألوف تشريف دارند . . . » . « 5 » على ابراهيم ، مؤلف صحف ابراهيم ( تأليف در 1205 ه ) با ذكر خلاصهء مطالب مذكور مىافزايد كه در اصفهان ماند و در همان‌جا درگذشت . « 6 » سخن امين احمد رازى هم نزديك به همين معنى است . « 7 » اما اسكندر بيك تركمان نوشته است كه افضل الدين در زمان شاه اسماعيل ثانى به اصفهان رفت و به امر قضا مشغول شد و به سبب ناهموارى حكام و

--> ( 1 ) . خلاصة الاشعار ، ورق 358 . ( 2 ) . قصص الخاقانى ، ص 390 . ( 3 ) . منظور تعدى ازبكان به خراسان و اختلاف عباس ميرزا ، و حمزه ميرزا فرزندان شاه محمد خدابنده ، بر سر حكومت است كه موجب شورش قزلباشها در خراسان به طرفدارى از عباس ميرزا شد و جنگ ميان دو برادر در گرفت . ( 4 ) . خلاصة الاشعار ، ورق 358 ب . ( 5 ) . همان . ( 6 ) . صحف ابراهيم ، ج 1 ، ورق 51 ب . ( 7 ) . هفت اقليم ، ج 2 ، ص 404 .