صائن الدين على بن تركه
34
شرح نظم الدر ( شرح قصيده تائيه ابن فارض ) ( فارسى )
من كلّ شيء لبّه و لطيفه * مستودع في هذه المجموعة « 1 » * گر با غم عشق سازگار آيد دل * بر مركب كامها سوار آيد دل گر دل نبود كجا وطن سازد عشق * ور عشق نباشد به چه كار آيد دل پس همچنين در عرض حقيقت نوعى انسانى ( 6 الف ) همان تدريج ، به همان ترتيب واقع است بعينه ، به حسب مراتب اعتدالى شخصى كه در طىّ آن مندرج است ، تا منتهى به حقيقت احدى جمعى شهودى شود كه عبارت از تمام مراد است . « 2 » سحرگه رهروى در سرزمينى * همىگفت اين معما با قرينى كه اى صوفى شراب آنگه شود صاف * كه در شيشه برآرد « 3 » اربعينى و لهذا آنچه در صدر اوّل واقع شدهاند از اساطين انبيا ، حظّ ايشان از خصوصيّت نبوّت ، همان طرف عاشقى محض بوده كه مقتضاى نشأت قائدان طلايع ظهور است ؛ و از اين است كه دعوت ايشان به طرف تنزيه بيشتر مايل بوده ، تا نوبت آن دولت به حضرت خلّت پناهى رسيد و به حكم فحواى « 4 » و تخلّلت « 5 » مسلك الرّوح منّي * و لذا سمّى الخليل خليلا ارجا و انحاء بارگاه نبوّت ، به لمعات انوار خصوصيّت معشوقى منوّر گشته ، بر مبادى صفات ثبوتى كه مبانى اركان تشبيه است ، مهتدى و هادى گشت و تأسيس بنيان وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ نموده ، در توفيهء مقامات عشق به حكم وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى قيام نمودن گرفت . و ختم تمامى اين منقبت عظمى بر فصّ خاتم حضرت محبّت شعار محمدى است « 6 » .
--> و أنت الكتاب المبين الّذي * بأحرفه يظهر المضمر و تزعم أنّك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الأكبر ( 1 ) . ال : + رباعيه ؛ تب : + بيت ؛ فر : + رباعى . ( 2 ) . ال تب فر : + بيت ؛ مل : + نظم . ( 3 ) . فر : بماند . ( 4 ) . ال تب : + شعر ؛ مل : + نظم . ( 5 ) . در اصل : تخللت . ( 6 ) . حاشيهء مب : حاصل سخن آن است كه چندين سال قواعد كعبهء جمع ، أى التّنزيه و التّشبيه ، منصب حضرت