شيخ اثبات جامعيت و خاتميت است . مفهوم « وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ » ، شاهد است بر اين ، به خلاف ساير انبيا عليهم السلام ، كه هر يك از براى كارى و قومى مخصوص بوده‌اند ، چنان كه حق تعالى مىفرمايد : « وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ » ، هر يك از انبيا مبعوث شده‌اند ، از براى امرى معين ، و نبى ما عليه افضل الصلوات ، مبعوث از جهت رحمت و هدايت عامه است ، هم او اوّل به اعتبار علت غايى مقدم است ، به حسب رتبه و مرتبه ، و اين بس ظاهر است ، چنان كه درخت ميوه مىنشانند ، و تربيت و تقويت مىكنند ، و غرض از اين همه ميوه است . مقصود از درخت جهان وجود كل است ، « لولاك لما خلقت الافلاك » ، دليل است بر اين . و « هم او اوّل و هم او آخر در اين كار » ، يعنى در اين راهنمايى سير و سفر صورى و معنوى چنان كه گفته شد ، « وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ » . ب - شرح لاهيجى « وز ايشان يعنى از انبيا ، سيّد ما كه حضرت رسالت پناه محمدى است ، صلى اللّه عليه و آله گشته سالار ، يعنى مقدم و بزرگ و مقتداى خلايق از انبياء و غيرهم ، درين محل سالار به مناسبت كاروان فرموده ، و هم او اوّل هم آخر درين كار ، يعنى درين كار نبوت ، بدانكه كار نبوت به معنى انباء است يعنى اخبار ، و نبى آن است كه از ذات و صفات و اسماء الهى و احكام خبر دهد از سر تحقيق و اخبار حقيقى ، پس اهل تحقيق اوّلا ، و بالذات آن عقل كل است كه مبعوث است به جهت انباء بىواسطه به جانب نفس كل ، و به‌واسطه به سوى نفوس جزويه ، و هر نبى از انبياء از زمان آدم تا زمان خاتم ، مظهرى است از مظاهر نبوت روح اعظم ، كه عقل