اوّل است ، پس نبوت عقل اوّل دائمى ذاتى باشد ، و نبوت مظاهر زائل عرض ، و حقيقت محمدى عقل اوّل است ، كه روح اعظم است ، كه « اوّل ما خلق اللّه العقل » و « اوّل ما خلق اللّه نورى » و « اوّل ما خلق اللّه روحى » ، و صورت محمدى ( ص ) است ، كه روح اعظم به تمامت اسماء و صفات ، چنان كه گذشت ، درو ظاهر شده ، و همچنان‌كه نبوت ذاتى كه اخبار از ذات و صفات حضرت الهى است اوّلا ، و بالذات روح اعظم است كه حقيقت آن حضرت است ، در آخر نيز ختم نبوت عرض بر صورت و بر معنى آن حضرت گشته ، پس اوّل به حقيقت ، و آخر به صورت در اين كار نبوت كه اخبار و اعلام است ، آن حضرت بوده ، و باقى انبياء هر يكى مظهر بعضى از كمالات حقيقة آن حضرت‌اند » . 2 - به طور كلى شرح صاين الدين در مقايسه با شرح لاهيجى بسيار موجز و مجمل است . براى نمونه به شرح بيت زير توجه كنيد ؛ الف - شرح صاين الدين ؛ « يعنى هر طايفه‌اى كه در معرفت حق و در وحدت او سخنى گفته‌اند ، از مرتبه و دانش و بينش خود نشانى و خبرى داده‌اند ، نه آنكه او را شناخته‌اند » . ب - شرح لاهيجى ( به اختصار ) « چون معرفت و رؤيت هر طايفه ، بلكه هر فردى خواه به دليل و خواه به كشف ، البته به قدر قابليت و استعداد فطرى او تواند بود ، كه « أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى » اشاره بدان است ، چو از اين خلق مراد استعداد