علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )
39
شرح گلشن راز ( فارسى )
مىشود با نقطه وحدت كه جميع اسما و صفات و مقتضيات ايشان مستهلكاند ، و اين نهايت سلوك است ، و عين وحدت است ، بالضرورة با نقطه وحدت مقابل مىشود . 4 - گاهى بر عكس برخى از ابيات را به زبان ساده و روان شرح كرده است . مانند ؛ مقصود آن است كه سالك پيش از آن كه عارف نفس خود و خداى خود شود ، هر چيزى كه مىديد ، و مىدانست از حق و خلق ، همه صور تصورات واهميه و خياليه بوده است ، يعنى مطابق واقع نبوده است ، چون از خواب جهل و تقليد و غفلت بيدار گردد ، آنگاه ديد و دانش مطابق واقع شود . ه - مقايسه شرح صاين الدين با شرح لاهيجى 1 - در مقايسه با شرح لاهيجى ، صاين الدين آيات و احاديث قدسى و نبوى زيادى در متن گنجانده است ، و چنان كه ملاحظه مىشود ، گاهى در شرح يك بيت از چندين آيه و حديث استفاده كرده است . به عنوان مثال به شرح يك بيت از شرح صاين الدين و شرح لاهيجى توجه كنيد : الف - شرح صاين الدين ؛ « يعنى حضرت رسول عليه افضل الصلوات و اكمل التحيات ، سالار و پيشواى مطلق است ، نه مقيد و مخصوص به قومى دون قومى ، غرض