علو اين حديث چنانچه موعود بود ، بر سالكان راه يقين روشن كرده باشد و سبب زيادتى نور بصيرت ايشان شود ، ان‌شاءالله تعالى . گردى كه خيزد از ره او ، نور ديده‌هاست * بس ديده خاك شد كه مگر آن شود ، نشد و ليكن چون مواطى اقدام اين فقير و اجداد در اين راه مبارك سمت تقوى سمت شافعى ، واقع گشته و نيز آوازهء حكمت و كتاب در اين چارگاه مذاهب بر قول او ، راست مىآيد ، اولا تطبيق آن اصول بر مستقر اين مذهب نهاده شد و بعد از آن دقت نظر هريك بدان ملحق شده ، و فقنا اللّه تعالى لتحقيق الحق . ببايد دانست كه سبب ظاهر شدن اين عقد جمعيت كلى كمالى جهت روشن گردانيدن شاهراه عبادت است كه مخصوص امت ختمى محمدى است بر ايشان - صلوات اللّه عليه و رضوانه عليهم اجمعين - پس واجب شد كه اولا تحقيق معنى عبادت كرده شود : ببايد دانست كه عبادت مطيع بودن عبد ، رب خود را در افعال از دو گونه است : يكى عبادت تسخيرى كه ساير كائنات و موجودات بدان عبادت حق مىكنند ، چنانچه فحواى فرمودهء : « إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً » . بدان دلالت مىكند . پس معلوم شد كه هيچ ذره‌اى از ذرات كائنات بىعبادت نيست . زان طره باد نيست كه نگرفت بوى مشك * زان زلف خاك نيست كه عنبر نمىشود و يكى ديگر عبادت اختيارى است كه مخصوص عقلا و اهل تمييز است و پيغمبران مبعوث ، جهت اين نوع عبادت شده‌اند ، امتان هر زمانى را . و اين است كه موجب قرب مىشود به درجات سعادت و اهمال آن سبب بعد و انهماك در دركات شقاوت ، و آن در هر زمانى به حسب استعداد اهالى آن مختلف مىشود