جدا به اعتبار به معنىيى كه مناسب « 1 » آن مرتبه است ، چنانچه « آن دايم » و « سنهء سرمديه » و « دهر » كه نام او است در حضرات اطلاقى و عالم معنى . و ليكن چون آن حركت است كه شمس « 2 » ظهور و اظهار در ساير مراتب بدان متحرك است هر جزئى « 3 » از اعيان وجودى و كونى كه در هر « 4 » مرتبه‌اى پيدا شده ، همه از شمس ظهور آن مرتبه و پرتو پيدايى او هويدا گشته ، هرآينه تمايز اجزاى آن حركت « 5 » و تحقق اعيان ظهورى آن از تطورات شمسى آن مرتبه خواهد بود ، چنانچه صور محسوسات در اين مرتبهء اخير كه به طلوع شمس حسى ظاهر « 6 » و متحقق مىگردد كه از افق محسوس برآيد . و امهات تطورات شمسى سه طور است : طلوع و استوا و غروب . و چون اين مقدمه روشن گشت ، هرآينه هويدا شد كه اعيان عبد را احوال متخالفه « 7 » طارى مىشود به قياس با شمس وجود در حضرات جلايى اولا ثبوت آن اعيان در عدم خودش كه هنوز طلوع شمس وجود بر او نشده باشد و دوران يوم ظهورش نرسيده ، و بعد از آنكه طلوع كرد ، اعيان متفاوت مىباشند ، در قبول نور وجودى . چندى مواجه شمس وجود واقع شده‌اند و ملاحظ آن ، و ايشانند اصحاب تمييز و ارباب « 8 » عقلى كه مناط تكليف است ، و چندى مواجه واقع شده‌اند ولى ملاحظ نه ، چنان كه اطفال و بله ، و چندى معرض شمس‌اند بالكل و « 9 » مواجه محل خفاى آن يعنى مركز و اجرامى كه محاذى آن واقع شده « 10 » و آن جمادات‌اند ، و جمعى متوسطاند در آن معنى و آن نبات و حيوان است . هرگاه كه اين معنى مقرر شد پس آنها كه مواجه « 11 » واقع گشته‌اند محل بحث‌اند اينجا . و وجوب نماز به نسبت « 12 » با ايشان است ، و ليكن وقتى كه

--> ( 1 ) - ب : مناسبت . ( 2 ) - ب : كه شمس در ظهور و اظهار . ( 3 ) - ب : دهر حرضى . ( 4 ) - ب : در دهر مرتبهء . ( 5 ) - ب : تحقيق . ( 6 ) - ب : ظاهرى . ( 7 ) - ب : اعيان متخالف . ( 8 ) - ب : عقل . ( 9 ) - ن ، ب : بالكل مواجه . ( 10 ) - ن ، ب : شده‌اند . ( 11 ) - ن ، ب : مواقع گشته‌اند . ( 12 ) - ب : وجوب نماز چه نسبت .