خواجه محمد پارساى بخارائى ( پارسا )

مقدمهء كتاب 78

قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند )

ايشان مىگذرانيدند » « 1 » ؛ و خواجه محمد پارسا - مريد و يار بهاء الدين - آن « كلمات قدسيه » را تحرير مىكرد . و بعدها پس از مرگ بهاء الدين « به امر و اشارت اعزهء دوستان » آن يادداشتها را گرد آورد و تأليف و تدوين كرد . و چون آن كلمات در برخى جايها نياز به توضيح داشت ، خواجهء پارسا با استفاده از كتب و رسائل عرفانى ، خود شرح و توضيحى بدانها در افزود . و مشوق او درين كار خواجه علاء الدين عطار - جانشين و خليفهء بهاء الدين نقشبند « 2 » - بود . نام اين رساله ، قدسيه است . و اين نام مأخوذ است از تركيب « كلمات قدسيهء » بهاء الدين . جامى در يكى از حواشى نوشته است : « توصيف « كلمات » به « قدسيه » بواسطهء آنست كه از عالم قدس وارد شده و وجود بشريت را در آن مدخل نيست » « 3 » . در برخى از نسخ ، كاتبان نامهاى ديگرى نيز بدين رساله داده‌اند ، چون : « انفاس قدسيه » ، « رسالة [ كذا ] القدسية النقشبندية » ، « مقالات خواجه بهاء الدين » ،

--> ( 1 ) - متن كتاب ص 2 . ( 2 ) - خواجه علاء الدين محمد بن محمد عطار بخارى ، اصلش از خوارزم است . و در يكى از مدارس بخارا به تحصيل علوم مشغول بود ، تا آنكه به بهاء الدين نقشبند پيوست ، و روى از علوم رسمى برتافت و به سلوك پرداخت . علاء الدين دختر خواجه بهاء الدين را بزنى گرفت ، و ثمرهء اين پيوند خواجه حسن عطار شد ، كه او هم از مشايخ نقشبندى است . چون بهاء الدين نقشبند درگذشت ، علاء الدين عطار به جايش نشست ؛ و همهء اصحاب از جمله خواجه محمد پارسا با او بيعت كردند . از معاريف مريدان علاء الدين ، يكى مير سيد شريف جرجانى ( متوفى 825 ) است اديب و عالم معروف . علاء الدين در چغانيان مىزيست و همان‌جا درگذشت در شب چهارشنبه 20 رجب 802 . كلمات او را محمد پارسا گرد آورده بود و مىخواسته است بدنبال مقامات نقشبند بيفزايد ، ولى توفيق نيافت و فخر الدين كاشفى قسمتى از آن كلمات را نقل كرده است . از خواجه حسن عطار ( متوفى 826 ) فرزند علاء الدين رساله‌يى موجز باقى است در سلوك طريقهء نقشبندى ؛ كه اين بنده آن را تصحيح كرده است و اميد است در آينده چاپ شود . ( نفحات / 389 - 392 . رشحات / 80 - 90 . الحدائق الوردية / 144 - 148 . خزينة الاصفياء 1 / 551 - 553 . الانوار القدسية / 145 - 148 . خلاصة المواهب السرمدية / 61 - 66 ) . ( 3 ) - همين كتاب / 74 .