تفسير مىخوانده است « 1 » . در سن بيست و دو سالگى بهنگام اقامت خواجه يوسف همدانى ( 440 - 535 ) در بخارا ، ازو طريقت مىگيرد . و پس از رفتن خواجه يوسف به خراسان ، عبد الخالق به رياضت و خلوت و مجاهدت مىنشيند ، و پس از چندى بارشاد مىپردازد - « 2 » . تا آنگاه كه مرگش فرا مىرسد در 575 « 3 » . و در همان ديه غجدوان به خاكش مىسپرند . او خود وصيت كرده بوده است كه قبرش را عمارت نكنند « لا جرم كس را مجال آن نبود كه تربت منور ايشان را عمارت كند ، بدان طريق ماند » « 4 » . ولى منابع متأخرتر از عمارت مزار حكايت مىكند و اينكه آنجا زيارتگاهى معتبر بوده و « مجاورانى » داشته است . خواجه ملاى اصفهانى ( فضل اللّه بن روزبهان 860 - 925 ) كه روز دوشنبه 22 شوال 914 به همراه سلطان محمد خان شيبانى به زيارت آنجا رفته ، ازين مزار توصيفى كرده است « 5 » . نايب الصدر شيرازى نيز در سفر ماوراءالنّهر به سال 1316 ق . به غجدوان رفته و مزار خواجه را زيارت كرده است « 6 » . در مقامات عبد الخالق رساله‌يى نوشته شده است . كه نسخه‌يى از آن در مجموعه‌يى است محفوظ در كتابخانهء موزهء بريطانيا به نشانهء 26294 . dda و اين همان رساله‌يى است كه مرحوم نفيسى آن را بر اساس نسخه‌يى تازه‌نويس و مغلوط و مغشوش در فرهنگ ايران زمين ( ج 2 سال 1333 ) چاپ كرده است . اين مقامات سرگذشتى است قصه‌وار و افسانه‌سان از خواجه عبد الخالق ، با چند پاره از اشعار او . بنا بنوشتهء اين رساله عبد الخالق تلقين ذكر خفيه از خضر گرفته و خضر « پير سبق » او بوده ، و خواجه يوسف « پير صحبت و خرقه » « 7 » .

--> ( 1 ) - رشحات / 18 . الحدائق الوردية / 111 . ( 2 ) - مقامات / b 3 . نفحات / 378 . رشحات / 19 . ( 3 ) - اكثر منابع تاريخ فوت او را 575 ضبط كرده‌اند . ولى مرحوم سعيد نفيسى تاريخ 617 را كه در يكى از منابع نقل شده صحيح‌تر شمرده است . رك : . inawudj duhG . tra , malsI fo aideapolcycnE ehT ( 4 ) - مقامات / b 16 . ( 5 ) - مهمان‌نامهء بخارا . تصحيح منوچهر ستوده ( تهران 1341 ) / 61 . ( 6 ) - طرائق الحقائق . تصحيح محمد جعفر محجوب ( تهران 1345 ) 3 / 688 . ( 7 ) - مقامات / b 3 . و نيز رشحات / 19 .