« آن كتاب « 1 » را به شرح كردم تا به سخن پيران متقدمان تبرك كرده باشم و نيز مقتدى باشم نه مبتدى تا كس بر من عيبى نكند و هر چه گفتم مؤكد كردم به آيتى از كتاب خداى عز و جلّ يا به خبرى از رسول صلوات اللّه عليه و آله يا به مسأله‌اى از فقه و اندر اين كتاب ياد كردم اعتقاد در توحيد و ديانات و احوال و مقامات و حقايق و مشاهدات و رموز و اشارات و سخن مشايخ و حكايات بر طريق سنت و جماعت » « 2 » . شرح تعرف عبارات فارسى استوار دارد و از كتب معتبر صوفيان است تا آنجا كه همپايهء احياء علوم الدين غزالى از آن ياد مىشده است . تا چند همىخوانى منهاج به معراج * احياى علوم دين با شرح تعرف « 3 » اين كتاب چهار جلد است كه در دو مجلد بزرگ به قطع رحلى بارها در هند و ماوراءالنّهر به چاپ رسيده ولى نسخهء چاپ ماوراءالنّهر ناياب است و كتاب مورد مراجعه غالبا همان نسخهء چاپ هند است . شرح تعرف چنان كه از نام او پيداست ترجمهء فارسى و شرح كتاب « التعرف لمذهب اهل التصوف » است كه اين متن اصلى به زبان تازى نوشته شده و مؤلف آن بنا بر آنچه شارح مىنويسد و تحت عنوان شيخ از او ياد مىكند ابو بكر بن ابى اسحاق محمد ابن ابراهيم بن يعقوب كلاباذى ملقب به تاج الاسلام هم از مردم بخاراست كه در روز جمعه نوزدهم جمادى الاولى سال 380 هجرى ( 990 ميلادى ) در گذشته است . التعرف كتابى است اندك حجم و پرمعنى و بسيار سود و تا آنجا شهرت داشته است كه گفته‌اند « لو لا التعرف لما عرف التصوف » التعرف داراى 75 باب است بيشتر كوتاه و برخى درازگونه‌تر و تا حد معتقدات مردى صوفى از اهل سنت و جماعت بىطرفانه و ساده نوشته شده است . توضيحى دربارهء نسخهء حاضر 1 - افتادگىهاى نسخهء اصلى نسخهء اصلى خلاصهء شرح تعرف چنان كه به اجمال اشاره شد افتادگىها دارد بدين قرار : الف - نيمى از آغاز باب پانزدهم برابر با صفحهء 125 تا 131 متن چاپى تحت

--> ( 1 ) - مقصود كتاب التعرف لمذهب اهل التصوف است ( 2 ) - شرح تعرف چاپ بنياد فرهنگ ايران ص 6 ( 3 ) - شايد از سنائى به نقل از تاريخ ادبيات فارسى به روسى ص 450