اللّه عليه و سلّم ، با فرزند خود چه مىگويد ؟ لنفسك و لا تتّكى علىّ . و پيشوايان اين راه ، چنين مىفرمايند در وصف اهل خلوت : أكلهم كأكل المرضى و نومهم كنوم الغرقى . و در حديثى كه ابو هريره و اسامه ، رضى اللّه عنهما ، روايت مىكنند چنين مىفرمايند رسول ، صلى اللّه عليه و سلّم ، در وصف روندگان اين راه : أكلوا نفلق و لبس الخرق شعثا غبراء ؛ يراهم النّاس يظنّون أنّ بهم داء و ما بهم داء . و يقال قد خولطوا و ذهبت عقولهم ، و ما ذهبت عقولهم ، لهم الشرف فى الآخرة . يا أسامة ، إذا رايتهم اتّخذهم بنفسك إخوانا عسى أن تنجوا بهم و إن استطعت أن يأتيك الموت و بطنك جائع و كبدك ظمآن ، فافعل ؛ فإنّك تدرك بذلك شرف المنازل و تحلّ مع النبيّين و تفرح بقدوم روحك الملائكة و تصلّى عليك الجبّار جلّ جلاله . و مىبايد كه زمانى كه به ذكر مشغول مىشوند ، بيدار و تازه‌دل باشند و روا ندارند كه خواب‌آلود و پژمرده باشند در آن ، تا ذوق و لذّت و روح آن بيابند و نورى از آن در دل ظاهر شود . و اگر از خواب زحمت يابند ، برخيزند و ذكر از قيام گويند . و اگر اعتماد كنند كه خواب از چشم رفت و بنشينند ، مىبايد كه در حال كه اثر خواب بازيابند ديگر بار فى الحال برخيزند و ذكر از قيام گويند . و مىبايد كه نيمه‌شب حاضر انفاس خود باشند و غافل نشوند ؛ و تجديد طهارت در نيمهء شب واجب دانند ؛ و البته نگذارند قطعا كه در اوقات نيمهء شب خواب‌آلود و كاهل [ باشند ] تا از بركت آن ساعت محروم نمانند . و يقين دانند يك ساعت كه در عالم حضور و مشاهده سالكى را زندگى دل او را حاصل آيد از هزار شب بهتر باشد كه در كاهلى و غفلت و پژمردگى به ذكر و نماز مشغول باشند . اركان و شرائط اين راه بر خود آسان نگيرند و نپندارند كه سالكان اين راه چنين سهل و آسان به مقصود رسيدند . بنگر كه شيخ بزرگوار ، ابو الحسن خرقانى ، رحمة اللّه عليه ، مىگويد كه يك بار در عالم صفا و حضور خداى را ياد كردن صعب‌تر است از هزار بار شمشير بر روى خوردن . و جدّم ، قطب المحققين ، شيخ ابو على دقّاق ، رحمة اللّه عليه ، مىگويد كه از عهد آدم تا قيام قيامت هيچ سالك قدرت آن ندارد كه راهى كه از بنده به خداى است چنان‌كه شرط است به پايان برد ، زيرا كه سراسر اين راه در خار مغيلان بلا مستغرق است و آسان دست نمىدهد . و از آن راه