و اگر نيكو تأمّل كنى ، بيابى كه : در هر نيمه‌اى از آيت تنزيه در تشبيه است و تشبيه در تنزيه . پس خلاصهء سخن اين باشد كه : حق است كه سميع است و بصير است در هر سميعى و بصيرى كه او را سمع و بصر باشد . يعنى : گوش و حدقه‌ها و حق را گوش و حدقه نيست ؛ و اين عين تنزيه است در تشبيه . و اللّه اعلم . و در اين عبارت كه فرمود : فنزّه و أفرد ، و نگفت كه : فنزّه و وحّد ، تنبهى است بر آنكه : « فردانيّت » نباشد ، الّا در عين كثرت ؛ از بهر آنكه : فرد مشتمل است بر كثرت . چرا كه : اعداداند ، و وحدانيّت با فردانيّت در طرف تقابل است . لو أنّ نوحا جمع لقومه بين الدّعوتين لا جابوه : فدعاهم جهادا ، ثمّ دعاهم اسرارا ، ثمّ قال لهم : « اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً » « 64 » و قال : دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَ نَهاراً فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعائِي إِلَّا فِراراً » « 65 » . پس از آنكه لطائف اين فصّ و حكم وى [ كه متعلّق به « دعوت نوح » است - ع - ] تقرير كرده شود ، مضمون حال بعثت و دعوت نوح [ چنان كه در تفاسير مذكور است ] تحرير كنيم ؛ تا بعد از ضبط كلّيات آن ، بجزئيات لطائف ، چون فكر بر گمارى دريابى كه : چه درر معانى و غرر حقايق از آن بحر استخراج كرده‌اند . بدان - وفّقك اللّه تعالى - كه : خازن خزاين اسرار قرآن - عبد اللّه ابن عباس - رضى اللّه عنهما - از نبىّ عربى آخر الزمان - محمّد رسول اللّه - صلعم - روايت مىكند كه : نوح پيغمبر - ع - كه از كثرت نياحت او به نفس زكيّهء خويش در ميان

--> ( 64 ) - ق ( س 71 - 10 ) استغفروا . ( 65 ) - ق ( س 71 - 5 ) دعوت .