حقير راجع به كلمهء « شطار » كه بضم شين و تشديد طاء بر وزن طلاب و زهاد است يا بفتح شين و تشديد طاء بر وزن عطار و صفار ، و اصل اين اصطلاح چيست و در چه مورد به كار مىرود ، تحقيقى كرده‌ام كه نقل خلاصه‌اى از آن بىفايده نيست . شطاريه « 1 » يكى از سلاسل معروف تصوف است كه بنام سلسلهء طيفوريه و بايزيديه ( منسوب به بايزيد بسطامى ) و خاندان عشقيه نيز ناميده مىشوند ؛ اگرچه همهء سلاسل تصوف خود را اهل عشق مىدانند اما شطار را اصل مذهب و طريقت همان عشق است . دربارهء اين سلسله و كرسى نامهء مشايخ آن در كتاب « بستان السياحة » حاج زين العابدين شيروانى ؛ و « اصول الفصول » رضا قلى خان هدايت و « طرايق الحقائق » نايب الصدر و « بحر المعارف » شيخ عبد الصمد همدانى رحمهم اللّه تعالى شروحى نوشته‌اند كه اكثرش مكررات است ؛ و ما خلاصهء آن را كه مورد احتياج است ذكر مىكنيم . معروف اين است كه رشتهء سلسله شطاريه از امام ششم اماميه حضرت امام جعفر صادق عليه السلام منشعب مىشود و طريقهء شطار را در مقابل طريقهء اخيار و ابرار بالاترين طريق سلوك الى اللّه مىشمارند . در كتاب بحر المعارف مىگويد طريقهء اعمال ظاهره از صوم و صلاة و تلاوت قرآن و امثال آن موسوم است به طريقهء اخيار ، و طريقهء مجاهدت و رياضت اهل باطن موسوم است به طريقهء ابرار و دربارهء طريقهء شطار مىنويسد : « و ثالثها طريق السائرين الى اللّه و الطائرين باللّه و هو طريق الشطار من اهل محبة اللّه فى جادة المحبة فالواصلين منهم فى البدايات اكثر من غيرهم فى النهايات فهذه الطريقة هى المختار » .

--> ( 1 ) - كلمهء « شطاريه » از موضوعات و ساخته‌هاى فارسى زبانان است .