باشد ، از وارثان ايشان ، اطلاع او بر اعيان بحسب قرب بود . و اگر عين ثابتهء او مظهر اسم جامع الهى نباشد ، او را احاطت به‌هيچ‌وجه نباشد ؛ او از آن قبيل باشد كه : « وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ » « 75 » مطّلع نگردد ؛ الّا به عين خود ؛ لا غير . و هر دو طايفه « 76 » صاحب مراتب عاليه‌اند : امّا آنكه مظهر اسم جامع است ، بر جميع اعيان مطّلع است ؛ قدر او اعلى ، و قيمت او اغلى باشد چنان كه [ شيخ به آن اشارت ] فرمود [ كه : « و هو اعلى ؛ فإنّه يكون في علمه بنفسه بمنزلة علم اللّه به » يعنى ] : علوّشان [ آن بنده از آن سبب است كه علم او ] در دانستن عين ثابتهء خود به‌منزلهء علم حق است به عين ثابتهء [ آن بنده ] . چرا كه : حق و بنده اين علم را از يك معدن گرفته‌اند ؛ كه آن عين ثابته است . ليكن اگر سائلى پرسيد كه : پس بنابراين ، هيچ فرقى ميان علم حق و علم بنده نبود . جواب گوييم كه : فرق آن است كه : علم حق به استعداد بنده ، بىواسطه است ؛ بلكه حق بذات خود عالم است بر آن . و علم بنده به عين ثابتهء خود ، و احوال او بواسطهء عنايت است از طرف حق با وى . كه تا حق را عنايت با بنده نبود ، و آن عنايت سابق نگردد ، بنده عين خود نشناسد و احوال عين خود نداند . اين است كه شيخ به آن اشارت فرمود كه : الا انه من جهة العبد عناية من اللّه سبقت له . و اين عنايت حق با بنده ، كه او را شناسا [ و دانا ] گرداند به عين خود ، هم از احوال عين ثابتهء عبد است . و اين صاحب كشف داند ، و شناسد ؛ چون حق تعالى او را مطّلع گرداند بر احوال عين ثابتهء او . و بدان كه عنايت از طرف حق با بنده منقسم بر دو قسم است :

--> ( 75 ) - ق ( س 37 - 164 ) و ما منا . ( 76 ) - از اينجا تا چند سطر بعد ، نيز نسخهء ( ك ) افتادگى داشت كه به قدر امكان اصلاح شد .