مىنمايد بر اين مهم ( كه قرة العيون أرباب عرفانست ) ، معناى وجوب از طبيعت وجود بما هي هي انتزاع مىشود و أصل هستى واجب بالذاتست و امكان و آنچه كه از لوازم آن بشمار مىرود اعتباري و موجود حقيقي حق و ما سواى أو ثانيهء ما يراه الأحول نزد عارف محقق به حساب مىآيد . در باب وجود آراء مختلف موجود است و در بين اين آراء نزد محققان از متأخران دو مشرب مورد توجه قرار گرفته و باقي مشارب چندان مورد اعتنا نمىباشد ، جز نزد كساني كه صلاحيت از براي ورود در مباحث عاليه عرفانى و فلسفه را فاقد و باعوجاج سليقه و فهم مبتلا مىباشند . پيروان صدر الحكماء آخوند ملا صدرا وجود را حقيقت واحده مقول بتشكيك مىدانند ، أصل حقيقت وجود كه بالذات مبدأ كثراتست واجب و غنى بالذات و مراتب حاصله از أصل وحدت وجودات امكانيه‌اند كه مركبند از جهت فقدان لازم ماهيت و ذات و وجود و وجوب مستند به حق واجب بالذات . نزد اين دانايان وحدت در وجود ملازم با كثرت در وجودست و كثرت لازم ذاتي وحدتست لذا بأصل وحدت برمىگردد و كثرت ناشى از اقتضاى ذاتي وجود ، از باب آنكه وجود بالذات مقتضى عليت و معلوليت است و از اين اقتضاى ذاتي مراتب كثرت حاصل گرديده و چون مقوم كثرات أصل وحدت و كثرات متقوم به وحدت حقيقت وجودند ، كثرت نه بأصل وحدت آسيب مىرساند و نه موجب تركيب در حقيقت وجود مىشود .