به اعتباري درجات و مراتب و حسنات وجودي أو نهايت ندارد و نزد أرباب عرفان صاحب مقام ولايت كبرى و رياست مطلقه و مبدأ جميع فضائل و كمالات و منشأ جميع نبوات و ولايات و متجلي در مظهر و مشكات كليهء أنبياء ، بايد بمقام مظهريت تجلى ذاتي نائل آيد . به اعتباري همين ولايت خاصّهء محمديه كه متجلي در جميع مظاهر و مجالى وجوديه است و جميع نبوات و ولايات اشعه و أنوار وجود سعى و حقيقت جمعى اويند ، در مقام ظهور ، مقيد به حدى از حدود و مقيد به اسمى از أسماء كليه و تجليات ذاتية مىشود با اينكه بحسب ذات داراى اطلاق و شمولست ، از آن تعبير بولايت مقيدهء محمديه مىنمايند . اين ولايت كه ولايت قمريه نيز از آن تعبير شده است ، اختصاص به امت محمد دارد كه از اين جهت ولايت - اميهء محمديه - نيز به آن اطلاق شده است . همين ولايت مطلقه اگر در مقام تجلى بوجه اطلاق و عموم و سريان لحاظ شود و از حدود و قيود معرّا باشد ، ولايت مطلقه محمديه نام دارد كه گاهى تجلى در وجود جزئى شخصى حضرت ختمى مرتبت مىنمايد و تارة در مظهر يكى از أوصياء خاص أو ( على و أوصياء أو ) ظهور مىنمايد . باعتبار تقيد به وجود مادي و شخصى حضرت ختمى مقام به آن ولايت - شمسيه - و باعتبار تجلى در مشكات يكى از افراد عترت ، به آن ولايت قمريه اطلاق نموده‌اند ، و باعتبار اتحاد و وحدت أو و عترت أو بحسب أصل ولايت بهر دو ، ولايت شمسيه اطلاق كرده‌اند و كما اينكه