« لولا الحجة لساخت الأرض باهلها » ولايت ( بفتح ) به معناى قرب بولايت عامه و خاصّه منقسم مىشود و ولايت خاصه نيز به ولايت مطلقه و ولايت مقيده منقسم مىگردد . در اين تقسيمات بايد توجه نمود ، تا در فهم كلام أرباب تحقيق در اين باب دوچار اشتباه نشد ، كما اشتبه الأمر على كثير من أرباب المعرفة . ولايت عامه بر دو قسم است ؛ ولايتى كه از ايمان به خدا و رسل و أنبياء و أولياء و . . . حاصل مىشود كه در آيهء « اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ » به آن اشارت رفته است . اين ولايت داراى ابتدائى است و انتهائى ؛ ابتداء آن از تخليهء نفس از رذائل اخلاقى و تحليهء آن به فضائل انساني شروع مىشود ، و بمقام قرب نوافل ختم مىگردد و در مقام فناء عبد در حق ، حق سمع و بصر و لسان أو مىشود . سهم اين سالك ولى حق ، از لطائف سبعه ، لطيفهء روحيه ، و از فتوح ، فتح قريب ، و از بطون سبعهء قرآنيه ، بطن دوم و سوم ، و از منازل ، نهايت اوديه ، و از مراتب يقين مقام حق اليقين است . قسم دوم از ولايت عامه ، اختصاص بارباب قلوب و كاملان از عباد سيار سالك دارد كه فانى در حق و باقي به بقاء سلطان وجودند و بين قرب نوافل و فرائض جمع نموده‌اند . اين ولايت نيز داراى ابتدائى و انتهائى است ، كه سالك سيار در اين مقام بعد از فناء در حق و بقاء به أو از ناحيهء كسب وجود حقانى و خلع وجود خلقي و طىّ جميع درجات مخصوص سفر أول از أسفار اربعهء