و سعهء فيض و اراده و قدرت أو را من حيث لا يشعر انكار كرده‌اند و به تنزيه صرف قائل شده‌اند . جمعى از أرباب بحث مسألهء جبر و تفويض را در افعال عباد و آثار صادرهء از انسان كه افعالش بعلم و قدرت و اراده مستندست ، مورد بحث و موضوع نفى و اثبات قرار داده‌اند . جمعى از معروفين بفضل و معرفت از شيعه ، از اختيار در افعال عباد ، استقلال در اختيار فهميده‌اند ، به اين معنا كه هر فعل صادر از عبد را كه مستحق مدح يا ذم است مستند بعبد مىدانند و اراده و مشيت و قدرت حق را در حقيقت در فعل عبد نافذ نمىدانند و گفته‌اند ، خداوند وجود و علم و قدرت و اراده و اختيار به عباد عطا فرموده ولى فعل صادر از عباد به اراده حق مستند نمىباشد ولى خداوند اگر اراده نمايد عدم فعل را از عباد ، قهرا ارادهء حق غالب خواهد بود ، به اين معنى كه حق تعالى نخواهد صدور فعل از عبد محال است . اين مقاله همان گفتار مفوّضه و مخالف مذهب أهل حق و يقين است و مسلك الأمر بين الأمرين ، غير از هر دو مسلك مجبّره و مفوضه است . قال المؤلف العلامة ( في الفصل الثاني ص 26 ) : « اعلم أن الولاية مأخوذة من الولي ، و هو القرب ، لذلك يسمّى الحبيب وليا . . . » . ولايت بفتح ( واو ) به معناى نصرت و به كسر آن به معناى امارت و ربوبيت و محبت نيز آمده است . و اما ولى على ما صرح به بعض الاعاظم ، فعيل باشد به معناى فاعل كه بنده تولى كند به طاعت أو و حقوق