( 6 ) امّا كوه ، جناب مردى بزرگ باشد ، زيرا كه در قرآن آمده است « وَ الْجِبالَ أَوْتاداً » ، « 1 » و اوتاد مردان حق‌ّاند كه قوام عالم‌اند . هرچند بر آنجا نتوانست رفت ، امّا چون همّت مصروف بود كه بر آنجا رود ، از همّت او بىنصيب نباشد . ( 7 ) امّا طير و مكتوب . دلالت مىكند كه رسولى از پيش پادشاه - خلّد ملكه - برسد و ايشان را از آن سرورى حاصل شود . قوله تعالى : « إِنِّي أُلْقِيَ إِلَيَّ كِتابٌ كَرِيمٌ إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » . « 5 » ( 8 ) آمديم بتفسير معنى كه مناسب است باهل معرفت : ( 9 ) امّا باغ ، باغ قلب صاحب واقعه است . ( 10 ) امّا كوه ، كوه اهواى نفس است . ( 11 ) و اسپ ، اسپ همّت است ، و بلندى اسپ بر علو همّت و رفعت دلالت كند . ( 12 ) امّا طير ، طير هدايت حقّ است . ( 13 ) در باغ اگر اشجار و اثمار بوده است ، و نزاهت و طراوت ديده ، دلالت كند كه دل از انوار طاعت و اثمار ذكر حظّى دارد . و اگر خالى بوده است ، از اين معنى جهد بايد كرد ، تا اشجار طاعت بنشاند ، و به آب ذكر آن را تربيت دهد ، تا اثمار معارف بهره دهد . ( 14 ) امّا ديوار باغ كه از سنگ ديده است ، صورت محكمى و صلابت دين و يقين صاحب واقعه است . و اگر سنگ صافى و شفّاف ديده است ، يقين و دين از ريب و هواى نفس و فريب شيطان خالى است ، و اگر كثيف ديده است ، سبب القاى نفس و شيطان ريب و فريبى بدان راه مىيابد . امّا نفس دين و يقين در اصل فطرت محكم افتاده است ، الحمد للّه . ( 15 ) امّا سياهى بر شكل صورت الف ، صورت الف صورت فردانيّت حقّ

--> ( 1 ) ( 1 ، 2 ) - سورهء 78 ( النبأ ) آيهء 7 - - ( 5 ) ( 5 ، 6 ) - سورهء 27 ( النمل ) آيهء 29