عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
305
كشف الحقايق ( فارسى )
معتزله درباره « روضه رضوان » و « باغ جنان » و بهشتى كه آدم در آن مىبود گويند كه آن بوستانى بود از بوستانهاى همين دنيا و « امام الحرمين جوينى » متكلم بزرگ اشاعره درباره اين گفته معتزله مىگويد : ( هذا تلاعب بالدين و انسلال عن اجماع المسلمين ) يعنى اين عقيده كه بهشت آدم باغى از باغهاى همين دنيا بود بازى با دين و خروج از اجماع عامه مسلمين است . ( كتاب الارشاد ص 378 ) براى اطلاع مفصل بر اقوال متكلمان دراينباره رجوع فرمايند به كتب كلام و عقايد از جمله : ارشاد امام الحرمين جوينى ص 377 - 379 اصول الدين بغدادى ص 337 كتاب الاعتقاد بيهقى ص 102 / 104 مقالات الاسلاميين امام اشعرى ج 2 ص 148 / 150 نهج المسترشدين علامه حلى ( قده ) - نسخه خطى التنبيه و الرد على اهل الاهواء و البدع ملطى ص 134 - 135 شرح عقائد نسفى تفتازانى ص 137 / 140 خوان الاخوان ناصر خسرو ص 142 / 143 قواعد عقائد آل محمد ديلمى ص 25 صفحه ( 173 ) - باب - بدانكه اهل شريعت مىگويند كه ايمان داريم به هرچه در قرآن - مندرجات اين باب از امورى است كه در لسان شرع و اصطلاح شارع به آن اطلاق « غيب » شده است و يكى از لوازم مسلمانى اعتقاد قطعى و قلبى به همين امور غيب است كه « الذين يؤمنون بالغيب » نيز به همين معانى و مقاصد تفسير شده است . متكلمان همه فرق مهم اسلامى چون اشاعره و معتزله و شيعه و ظاهريه كه در ساير موضوعات اعتقادى ببحث و تنقيب و استدلال پرداختهاند در اين امور تا حدى سكوت كردهاند . همچنانكه « نسفى » باختصار مىگويد عامه فرق اسلامى باصل اين موضوعات ( يعنى سؤال و عذاب قبر و تطاير كتب در روز قيامت و ميزان و صراط . . . . و غيره ) اعتقاد و اتفاق دارند ولى در چند و چونى آن و روحانى يا جسمانى بودن آن اختلاف دارند . براى اطلاع بيشتر از اين مباحث رجوع فرمايند به كتب كلام از جمله : مقالات الاسلاميين اشعرى ص 146 / 148 ج 2 اعتقاد بيهقى ص 98 / 107 الارشاد امام الحرمين ص 379 ببعد