الضَّالِّينَ . فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّي هذا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قالَ يا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ . إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ » . ( انعام 76 - 79 ) در كتب و كلمات صوفيه فراوان مورد استناد و استشهاد قرار گرفته و بيان تأويلات مربوطه به آن و نتايج و مقاصدى كه صوفيه بر آن مترتب مىگردانند و تطبيق آن با مراحل و مقامات اهل سلوك از دلكش‌ترين مباحث است . از جمله رجوع فرمائيد به « تمهيدات » ( عين القضاة ) ( ص 212 - 213 ) و مرصاد العباد نجم الدين دايه ( مكرر از جمله ص 109 ) و ( مثنوى مولوى ) و ( عبهر العاشقين 35 - 50 ) و از جمله عارف جامى بدين آيه استشهاد جسته و آن را چنين تضمين فرموده است : دلا تا كى در اين كاخ مجازى * كنى مانند طفلان خاك‌بازى توئى آن دست‌پرور مرغ گستاخ * كه بودت آشيان بيرون از اين كاخ چرا ز آن آشيان بيگانه گشتى * چو دو نان جغد اين ويرانه گشتى بيفشان بال‌وپر ز آميزش خاك * بپر تا كنگر ايوان افلاك عنان تا كى بدست شك سپارى * بهر يك روى « هذا ربى » آرى خليل‌آسا در ملك يقين زن * نواى « لا احب الآفلين » زن گم هر وهم و ترك هر شكى كن * رخ « وجهت وجهى » بر يكى كن يكى دان و يكى بين و يكى گوى * يكى خواه و يكى دان و يكى جوى ( هفت اورنگ ص 580 ) صفحه ( 64 ) - و اخلاط اربعه - مراد از آن چهار مزاج بدن است كه عبارت از : خون بلغم - سوداء - صفراء باشد . صفحه ( 67 و 168 ) - كه « جمله اعضاى يكديگرند » تركيب اين جمله كه « اعضاى يكديگرند » قابل توجه و دقت است و ظاهرا اين جمله به همين صورت ( و نه به صورتى كه بعضى حدس زده‌اند صحيح آن بايد باشد ( يعنى : يك پيكرند ) عبارت رايج و ضرب المثل مانندى بوده است كه شيخ اجل نيز آن را به همين صورت در شعر مشهور خويش آورده است . گرچه شك نيست كه اين عبارت براساس حديث شريف : « مثل المؤمنين فى توادهم و تراحمهم كمثل الجسد الواحد اذا اشتكى عضو منه تداعى سائره بالحمى و السهر . » ( صحيح بخارى ج 4 ص 44 / عوارف - المعارف ص 193 / احياء العلوم ج 2 ص 171 ) تأليف يافته است اما ظاهرا از همان اول به صورت « اعضاى يكديگرند » در السنة و اقلام جارى شده است و همين هم درست است و هم ابلغ و افصح است و اگر « يك پيكرند » باشد عبارت خالى از اشكال و نقص نخواهد بود