عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
255
كشف الحقايق ( فارسى )
از جمله به : « الانصاف » قاضى ابو بكر باقلانى ( اشعرى ) صفحه 61 « الابانة » امام ابى الحسن اشعرى پيشواى اشاعره صفحه 19 « الارشاد » امام الحرمين جوينى ( اشعرى ) صفحه 102 « شريعه » ابى بكر آجرى ( اشعرى ) صفحه 75 « اصول الدين » عبد القاهر بغدادى ( اشعرى ) صفحه 106 « الفصل » ابن حزم ( ظاهرى ) ج 2 صفحه 6 « نهاية الاقدام » شهرستانى ( اشعرى ) صفحه 268 « الاسماء و الصفات » ابى بكر بيهقى ( اشعرى ) صفحه 181 « الاعتقاد » ابى بكر بيهقى ( اشعرى ) صفحه 33 « مجموعة فى علم الكلام » سيد مرتضى علم الهدى ( معتزلى ) صفحه 81 « الابانة عن مذهب اهل العدل » صاحب بن عباد ( معتزلى ) صفحه 15 « نهج المسترشدين » علامه حلى ( قده ) نسخه خطى و بالاخره بكتاب عظيم و مفصل « المغنى فى ابواب العدل و التوحيد » قاضى عبد الجبار معتزلى ( متوفى 415 - ه ) كه تمامى مجلد هفتم آن صرف بحث درباره اين مطلبست . صفحه ( 14 ) - مگر هشتده كس از صحابه كه با ابو بكر بيعت نكردند : همچنانكه قبلا نيز اشاره شد در هيچيك از مآخذ و مراجعى كه در دسترس بود ذكرى از تعيين عدد متخلفين از بيعت ابى بكر به ميان نيامده است و در هيچيك از آنها در شماره معينى متخلفين را محصور نكردهاند مگر سيد مرتضى بن داعى رازى در كتاب ( تبصرة العوام ) و اوست كه ابتدا بطور ارسال مسلم و سپس مسندا بنقل از « ابن قتيبه » اين عده را محصور در هجده دانسته و چنين مىگويد : « وجه ديگر آنكه مسلمست كه اين حديث ( يعنى حديث اصحابى كالنجوم بايهم اقتديتم اهتديتم ) درستست و نه عامست . چرا نشايد كه بدان امير المؤمنين على را خواهد و آن قوم از صحابه كه بر ابو بكر بيعت نكردند هژده بودند از مهاجر و انصار مثل : امير المؤمنين على و ابو ذر و سلمان و عمار و مقداد و خالد بن سعيد بن العاص و ابو بريدة الاسلمى و ابى بن كعب و خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين و ابو الهيثم بن التيهان و سهل بن حنيف و عثمان بن حنيف و ابو ايوب انصارى و جابر بن عبد الله انصارى و حذيفة بن اليمان و سعد بن عبادة و قيس بن سعد و عبد الله بن العباس و باتفاق امت اينها از نفاق دور بودند پس هر كه اقتدا بديشان كند و گويد ابو بكر نه امام بود راه يافته باشد .