نمىدانند ولى براى عامه مؤمنين در بعضى موارد جائز مىشمارند . بارى اساس تقيه مبنى بر رعايت مصلحت و حفظ نفوس و دماء از تلف است و در مذهب شيعه در بعضى موارد بدان توصيه شده است كه : « التقية ترس المؤمن و التقية حرز المؤمن و لا ايمان لمن لا تقية له ( كافى ج 2 ص 221 ) ولى در جائى كه سپر تقيه دفع شرى نكند نبايست آن را به كار برده و بلكه بايد به آزادى و شهامت گفتار و كردار خويش را با عقيده قلبى خود منطبق و هم‌آهنگ ساخت كه : « انما » جعل التقية ليحقن بها الدم فاذا بلغ الدم فليس تقية ( ايضا 220 ) براى اطلاع از اخبار مربوط به تقيه در نزد شيعه مراجعه فرمايند باصول كافى ج 2 ص 217 - 221 . صفحه ( 1 ) - مذهب - گفته‌اند كه فرق ميان دين و ملت و مذهب آنست كه نسبت دين به خداى تعالى است و نسبت ملت با پيامبر و نسبت مذهب بمجتهد است . ( ترجمه از تعريفات ص 73 ) . الدين و الملة و المذهب - الاول ينسب الى الله تعالى فيقال دين الله فان الدين وضع الهى سائق لذوى العقول به اختيار هم المحمود الى الخير بالذات . و الملة ينسب الى النبى فيقال ملة ابراهيم حنيفا و ملة موسى و ملة عيسى و نحو هما . و اما المذهب فينسب الى العباد فيقال مذهب اهل الشرع حق و مذهب ال . . . . . . ( مثلا ) باطل . ( نقل بمضمون از تحفة النظامية ص 99 ) . صفحه ( 2 ) فاتحة الكتاب - در اصل اين كلمه نام و عنوان سورهء مباركهء « حمد » است كه گاهى باختصار آن را فاتحه نيز گويند ( و امروز كلمهء فاتحه ببعضى اعتبارات و قيود معانى ثانويه اصطلاحى ديگرى نيز پيدا كرده است كه اكنون مجال بحث آن نيست ) و چون كلام الله مجيد با اين سورهء مباركه آغاز و افتتاح شده است اين عنوان بدان سوره اطلاق مىشود و لذا مجازا نيز قدما به مقدماتى كه براى تقريب افهام و توجه اذهان بمطلب اساسى و اصلى هر كتاب در آغاز بعنوان « مدخل » و باصطلاح كنونى « پيشگفتار » مىآوردند « فاتحة الكتاب » اطلاق مىكردند . صفحهء ( 3 ) در بيان خواب - بدون آنكه قصد تشكيك و ترديدى در صحت اين نحوه مدعيات باشد ذكر اين موضوع را بىفايده نمىداند كه بيان اين رؤيا در آغاز كتاب و مكالمه نسفى با حضرت ختمى مرتبت ( ص ) خواننده را به ياد مكاشفات و رؤياهاى « عين القضاة » و « محيى الدين » مىاندازد زيرا كه عين القضاة مكرر چنين مطالب را از قول شيخ سياوش و ديگران مىگويد . عين القضاة در تمهيدات رؤياهاى متعددى را كه در آن فيض تشرف بحضور حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم را يافته است نقل مىكند و هم از رؤيائى كه شيخ ابو على آملى ديده و به معيت عين القضاة بحضور رسول اكرم رسيده و