باب بدانكه حكما در اظهار كردن حكمت مختارند اگر خواهند تعليم ديگران كنند و اگر نخواهند نكنند و انبيا در اظهار كردن نبوت مجبورند خاصيت اين مقام اينست كه هركه در اين مقام بود در هر چيز كه خاصيات بد باشد مردم را از كردن آن منع كند و در هر چيز كه خاصيات نيك باشد مردم را بكردن آن دعوت كند و اين بىكثرت و آزار ميسر نشود و هرچند زحمات بسيار به اين سبب به ايشان رسد آن‌همه را تحمل كنند . و اوليا در اظهار كردن ولايت مختارند اگر خواهند حقايق اشيا را بر مردم آشكار كنند تا خداى ظاهر شود و اگر نخواهند نكنند و اين بىوحدت و هدايت ميسر نشود . اى درويش مجبورى و مختارى چيزها نه از آن جهت است كه چيزى ايشان را به اختيار مجبور و مختار گردانيده باشد بلكه جمله صفات و اعراض چيزها نه از آن جهت است كه چيزى ايشان را به اختيار به آن صفت و آن عرض مخصوص گردانيده باشد خاصيت زمان و مكان است و خاصيت امزجه و طالعست ( كذا فى النسخة - شايد : و طبايعست ) و خاصيت اغذيه و ادويه است و خاصيت مراتب و مقاماتست از جهت آنكه اختيار جز در حيوان نيست و باقى جمله چيزها مجبورند و حيوان كه مختار است در بعضى چيزها مختار است در حركت مختار است و در باقى همه چيزها مجبور است . فصل در حريت بدانكه حريت سه درجه دارد : درجه اول آنست كه از حجاب ظلمانى كه جاه و مال و شهوتست بميرد و حجاب ظلمانى را فراموش كند و از بند حجاب ظلمانى آزاد شود . و درجه دوم آنست كه از حجاب نورانى كه علم و تقوى و طاعت است بميرد و حجاب نورانى را فراموش كند و از بند حجاب نورانى آزاد شود و