جلال الدين الرومي
366
فيه ما فيه ( فارسى )
( 388 ) س 10 ، « ايشان را به وجود نان گندمين ياد نان جوين كى كنند » چنين است در نسخه ( ح ) و سليم آغا نيز به اضافهء علامت مفعول صريح ( را ) به آخر لفظ ايشان و در نسخهء ملكى نگارنده مكتوب در سنه 888 اينطور نوشتهاند : ايشان را به وجود نان گندمين كاك لطيف ياد نان جوين كى آيد - و در نثر قدما ( را ) به وجه زيادت گاهى به كلمات الحاق مىشده است مانند : تا بناهاى افراشته را در دوستى افراشتهتر كرده آيد - هرآينه و ناچار فرمان عالى را نگاه داشته آيد - و قاضى ابو طاهر عبد اللّه ابن احمد التبانى ادام اللّه توفيقه را با وى ضم كرده شد - تاريخ بيهقى . ( 389 ) س 15 ، « خير الكلام ما قلّ و دلّ » مثلى است مشهور . ( 390 ) ص 250 ، س 13 ، « پس آنچ مىگويند الخ » اشاره است به حديث معروف ميان صوفيه : ان اللّه سبعين الف حجابا من نور و ظلمة لو كشفها لاحترقت سبحات وجهه كه به وجوه مختلفه و از آن جملة سبعمائة حجاب نيز نقل شده است . ( 391 ) ص 252 ، س 1 ، سراج الدّين : ظاهرا مقصود سراج الدين مثنوىخوان است از مريدان خاص مولانا كه در مناقب افلاكى و ولدنامه مذكور است يا سراج الدين محمود بن ابى بكر ارموى از علماء بزرگ و معاصر مولانا متوفى 682 . ( 392 ) س 14 ، « انت فى و داد و انا فى واد » مثل است كه در حديث هم بدين صورت آمده : قال رسول اللّه ( ص ) يأتى على الناس زمان القرآن فى واد و هم فى واد - نوادر الاصول ، ص 380 و يكى از شعرا گويد : و نحن بواد و العذول بواد . ( 393 ) س 15 ، « ساحران فرعون الخ » اين مطلب را در قسمتى از مثنوى ( ص 238 ) كه آغازش اينست : ساحران را نى كه فرعون لعين * كرد تهديد سياست بر زمين به صورتى هرچه تمامتر بيان فرموده است . ( 394 ) س 19 ، استعمال بنگ در روزگار حجاج بن يوسف معمول نبوده و گويا در اين حكايت خلطى واقع شده است . ( 395 ) ص 253 ، س 1 ، « خلق آدم على صورته » حديث نبوى و نص آن مطابق نقل مسلم در صحيح ، ج 8 ، ص 32 چنين است : اذا قاتل احدكم اخاه فليجتنب الوجه فانّ اللّه خلق