فريد الدين العطار النيسابوري
مقدمه 55
ديوان عطار ( فارسى )
آن حرف را با جوهر سرخ بقلم درشت نوشتهاند مثلا « ( الحروف التاء ، الحروف الدال ، الحروف الميم ( كذا ) » و قس علىهذا . و امّا افتادگيها و آنچه از اين نسخه سقط شده است غير از اوّل كتاب كه مقدارى از آن سقط شده و گذشت ما بين صفحات 30 و 31 و آخر 155 و آخر 165 و 206 و 207 و 222 و 223 و 226 و 227 و 308 و 309 افتادگى دارد و امّا غزلهايى كه كاتب تكرار كرده است يكى غزل « بيچاره دلم ز نرگس مستش » كه يكبار در صفحهء 1 و بار ديگر در صفحهء 181 تكرار شده و غزل « بس عجب درديست دل را بس عجب » يكبار در صفحهء 2 و بار ديگر در صفحهء 15 تكرار شده و غزل « من كيم اندر جهان سرگشتهاى » يكبار در صفحهء 220 و بار ديگر در صفحهء 285 تكرار شده است ؛ ولى نكتهء قابل توجه آنكه تعداد ابيات غزلها كه تكرار شده است در هر دو جا يكى است و از حيث كلمات نيز هيچ اختلافى ندارد بجز در غزل : « بس عجب درديست . . . » در ص 2 كلمهء : « زبانم » در ص 16 « زفانم » شده است . تراشيدگيها در اين نسخه بقدرى فراوان است كه چنين به نظر مىرسد تعمّدى در كار بوده است يعنى نامردى براى خراب كردن اين نسخهء قديمى و نفيس تعمدا بسيارى از كلمات را تراشيده است . از ذكر كلماتى كه تراشيدهاند صرفنظر مىشود ولى چند مورد از كلماتى را كه تراشيده و بجاى آن اصلاحات ناروا كردهاند ذكر مىنمائيم : در غزل « قصهء عشق تو چون بسيار شد » ( ص 118 ) در مقطع غزل كلمهء « طوبى » را تراشيده « بوئى » كردهاند ( ص 119 ) . در قصيدهء « اى پرده ساز گشته درين دير پرده در » ( ص 157 آغاز مىشود ) ، مصراع « اكنون ببين كه خورد تنش كرم مختصر » ( بيت اول ص 160 ) « خورد تنش » را تراشيده « چون خوردش » كردهاند .