فريد الدين العطار النيسابوري

مقدمه 52

ديوان عطار ( فارسى )

حيث تعداد غزليّات و زيادتى ابيات و قدمت قابل توجه است و بخصوص از جهت آنكه آنچه بدون نقص باقى مانده در كمال صحّت است نسخه بسيار بااهميّت و باارزش است و در تصحيح ديوان حاضر بسيار مورد استفاده قرار گرفته است . براى آنكه اكنون كه جملهء معايب اين نسخه گفته شد هنرش نيز ناگفته نماند يادآورى مىكند كه در اين نسخه در بعضى از قصايد ابياتى اضافه بر آنچه در ساير نسخ مىباشد وجود دارد كه در اينكه آن ابيات از عطار مىباشد جاى هيچ‌گونه ترديد نيست و پيداست كه آن ابيات از طبع گهربار و سحرآفرين شيخ عطّار تراوش كرده است و همچنين بسيارى از غزلهاى بسيار خوب عطار فقط در اين نسخه يافت شده و نقل شده است كه از آن جمله است غزل : « مىروم بر خاك دل پرخون ز تو * زاد را هم درد روزافزون « 1 » ز تو ( ص 269 ) و غزل : درد دل من از حد و اندازه درگذشت * وز بس كه اشك ريختم آبم ز سر گذشت ( ص 25 ) و غزل : آنها كه پاى در ره تقوى نهاده‌اند * گام نخست بر در دنيا نهاده‌اند ( ص 156 ) و بسيارى از غزل‌هاى ديگر . در اين نسخه غزليّات و قصايد بحسب قوافى و ترتيب حروف هجا مرتب است و قصايد و غزليّات مخلوط است و از هم جدا نيست و در ذيل هر صفحه يك يا دو كلمه از مطلب صفحهء بعد نوشته شده است ، به اين ترتيب تشخيص صفحات سقطشده آسان است . از اول كتاب مقدارى سقط شده است و صفحات اوّل كتاب علاوه

--> ( 1 ) - منظور اينست كه اين غزل در بين چهار نسخهء قديمى ( مج و سل و فر و مه ) كه در تصحيح اساس كار ما بوده و مورد اعتماد است فقط در فر يافت شده است ، اگر نه به‌طورىكه در ذيل ص 512 ديوان حاضر ذكر شده است نسخه فى و مس نيز اين غزل را دارد .