فريد الدين العطار النيسابوري

مقدمه 34

ديوان عطار ( فارسى )

نويسندهء اين سطور پس از آن از روان پاك شيخ عطّار همّت خواست و با جدّ و جهد تمام روى در كار مقابله و تصحيح نهاد ، به اين ترتيب كه براى نسخهء چهارم هم فهرستى آماده كرد و براى آنكه كار تصحيح صحيح‌تر انجام شود براى هر غزل برگه‌اى تهيه نمود و بر روى آن صفحات نسخه‌هاى مختلف را كه غزل در آنها يافت مىشد يادداشت كرد و براى مقابله چهار نسخه را برابر هم گذاشت و به اميد آنكه اگر مساعى بيشترى مصروف دارد و زحمتى را تحمّل نمايد شايد خداوند بلطف و عنايت خويش مصحح را اجرى معنوى نصيب گرداند ، در كار مقابله از كسى كمك نگرفت و با كمال صبر و حوصله به تنهائى غزليات را مصراع بمصراع در چهار نسخه با كمال دقت نگريست و مقابله كرد ، و هر قدر كار مقابله و تصحيح پيشرفت مىكرد بر جدّ و جهد و شوق مصحح مىافزود تا آنكه كار آتش شوق بالا گرفت و كار به جايى رسيد كه نويسندهء اين سطور كه سالها بود قدر وقت نشناخته و كارى نكرده و از حاصل اوقات خود بس خجالت‌زده بود « 1 » چنان گرم در كار شد كه روزى ده تا چهارده ساعت در سراى را به روى خويش ببست و در خانه نشست و به كار مقابله و تصحيح ديوان عطّار پرداخت و اين‌همه توفيق از دولت باطن خود شيخ عطّار نصيب گرديد ، اگر نه مصحح هرگز در خود چنين همت و قدرتى نديده بود . و همچنان بدين ترتيب به كار مقابله و تصحيح اشتغال مىورزيد و وقت خود را بدان مصروف مىداشت تا كار مقابله در چهار نسخه به پايان رسيد و بخواست خداوند متعال بسيارى از غلطهاى فاحش اصلاح شد و غزليات ناقص كامل گرديد ، ولى به اين نكته برخورد كه باز ابياتى چند باقى مانده است كه به نظر نادرست مىآيد و مورد اعتماد كامل نمىتواند بود ، ناچار سه نسخهء خطّى ديگر از ديوان عطّار را كه در كتابخانهء مجلس موجود بود و در آغاز كار تصحيح به جهت متأخر بودن تاريخ كتابت

--> ( 1 ) - اقتباس از اين بيت خواجه حافظ : قدر وقت ار نشناسد دل و كارى نكند * بس خجالت كه ازين حاصل اوقات بريم