كيفيّت تصحيح چند سال پيش كه به تصحيح اين اثر نفيس موظف شدم ، ابتدا از سه نسخهء موجود ، كه شرح مشخّصات آنها گذشت ، به ترتيب زمانى ( 1 - نسخهء مراد محمّد بخارى مورّخ 799 ه با رمز « م » 2 - نسخهء تورخان والد مورّخ 851 ه با رمز « ت » 3 - نسخهء بريتانيا مورخ 897 ه با رمز « ب » ) فتوكپى تهيّه كردم ؛ و نسخهء « م » را اساس قرار داده تا باب سى و ششم با دو نسخهء ديگر مقابله و تصحيح كردم و اختلافات را آوردم و مآخذ احاديث و آيات و توضيح لغات را نيز يادآور شدم . در اين فاصله فيلم ديگرى از اين ترجمه وسيلهء استاد مرحوم دكتر احمد على رجائى ، كه از كتابخانهء برلين فراهم شده بود ، به كتابخانهء مركزى دانشگاه تحويل گرديد . عكس اين نسخه نيز ( كه متأسفانه فاقد نه باب اول است و سقطات فراوان و تقدم و تأخّر نابجا و خطخوردگيهاى بىحساب دارد ) تهيّه شد و تنها به استناد تاريخ كتابت ( 733 ه ) با رمز « بر » از باب دهم اساس كار قرار گرفت و طبق معمول ، اختلافات ، كه گاهى در يك صفحه به 40 مورد مىرسد ، در حاشيه نوشته شد و وقتى مقرر گرديد كه اختلاف نسخ به بعد از متن كتاب منتقل شود ، مقدار زيادى از اين موارد را كاستم و به زعم خود آنچه مهم مىنمود آوردم . سقطات و اشتباهات نسخهء اصل را به استناد سه نسخهء ديگر و اصل عوارف المعارف در متن و ميان دو قلاب نقل كردم تا ضمن حفظ امانت ، خوانندهء عزيز همهء ترجمه را پيش‌رو داشته باشد و با مراجعهء مكرّر به حاشيه خسته نشود و از نقص مطالب و كمبودهاى محسوس ملول نگردد ؛ گرچه اين امر به زعم بعضى از محقّقان خلاف قاعدهء تصحيح است ، به عقيدهء برخى از صاحب‌نظران آوردن اغلاط فاحش و مطالب ناقص در متن و ذكر درست آنها در حاشيه نيز كار درستى نيست ، خاصّه وقتى كه متن منظور ترجمه بوده و مصحح اصل متن و چند نسخهء تقريبا سالم ديگر از ترجمه را در اختيار داشته باشد و افزودن مطالب موجود و لازم با علايم مشخّص لطمه‌اى به اصالت نسخه وارد نياورد . در اينجا به چند نمونه اشارت مىرود تا خوانندهء گرامى در جريان امر قرار گيرد : باب دهم ، ص 38 ، س 1 : « ببايد دانست كه در عالم شهادت اصل كثيف باشد [ و ظل لطيف ، و در عالم غيب اصل لطيف باشد ] و ظل كثيف » . آنچه داخل دو قلاب است ، به استناد سه نسخهء ديگر و متن عوارف ( ص 90 ) افزوده شده است ، كه اگر نمىشد لفظ و معنى ناقص مىبود . و نيز در همان باب ، ص 38 ، س 11 : « چنان كه شرح آن بيايد [ ان‌شاءالله تعالى . و ببايد دانست كه ] عوايد و فوائد . . . » . داخل قلاب بر پايهء سه نسخهء ديگر و شيوهء كار مترجم و نويسنده ، در داخل متن آمده است . آوردن آن در پانوشت درست نمىنمود . ايضا باب 13 ص 47 ، س 16 : « از ناز كژ نهاده كله گوشهء « بلى » در گوش كرده حلقهء معشوقه « الست » ، در متن اساس ، به جاى « معشوقه » كلمه‌اى بدين صورت « مشوق » آمده ، ديگر نسخ همه « معشوقه » است كه با وزن شعر و معنى آن سازگار است . نيز در همان باب ، ص 49 ، س 9 : « و در وقت غزا اين [ عذر ] آوردندى » . « اين » را اگر ضمير اشاره بگيريم مرجعى براى آن سراغ نداريم ، پس ناگزير اسم يا صفت اشاره بايد گرفت كه مشاراليه آن